Cháy xe máy, xe điện ở tầng trệt nhà ống nguy hiểm cho cả nhà vì nó xảy ra đúng chỗ lối ra duy nhất, thường vào ban đêm khi mọi người đang ngủ ở các tầng trên, và khói đen từ xăng, nhựa, lốp xe đi thẳng lên cầu thang. Cách giảm nguy cơ là để xe tách khỏi lối thoát và khu sinh hoạt, không sạc xe điện qua đêm khi không ai trông, lắp đầu báo khói ở khu để xe. Khi đã cháy, đừng cố dắt xe hay dập đám cháy lớn: rời đi, đóng cửa ngăn, gọi 114.
Một thói quen rất Việt Nam
Ở thành phố, chiếc xe máy là phương tiện của gần như mọi gia đình. Nhà ống không có gara, nên tối đến xe được dắt vào phòng khách tầng trệt, dựng sát nhau, có khi ba bốn chiếc. Nhà có cửa hàng thì xe đứng giữa đống hàng hoá. Chung cư mini, nhà trọ thì tầng một là bãi xe của cả chục, cả trăm người.
Thói quen ấy không có gì lạ, và cũng khó thay đổi trong một sớm một chiều. Nhưng cần nhìn thẳng: trong nhiều vụ cháy nhà ở gây chết người những năm gần đây, cơ quan chức năng cho biết đám cháy bắt đầu từ khu vực để xe ở tầng trệt. Vụ cháy chung cư mini ở ngõ phố Khương Hạ, Hà Nội năm 2023 là một ví dụ được biết đến rộng rãi nhất.
Vì sao đám cháy xe ở tầng trệt nguy hiểm đến vậy
| Yếu tố | Vì sao làm tình hình tệ hơn |
|---|---|
| Vị trí | Xe đứng ngay cạnh cửa ra và chân cầu thang — đúng con đường duy nhất để thoát |
| Thời điểm | Hay xảy ra ban đêm, rạng sáng, khi xe đã về đủ, đang sạc, mọi người đang ngủ |
| Vật liệu | Xăng trong bình, ống dẫn; vỏ nhựa, yên mút, lốp cao su — cháy nhanh, khói đen đặc và độc |
| Lan rộng | Xe dựng sát nhau, lửa lan từ xe này sang xe khác, sang hàng hoá, đồ đạc |
| Khói | Cầu thang nhà ống như ống khói, đưa khói lên các tầng trên trong vài phút |
| Cửa cuốn | Cửa ra vào bị khoá, nằm ngay sau vùng cháy |
Nói ngắn gọn: một đám cháy xe ở tầng trệt vừa chặn lối ra, vừa đẩy khói vào nơi mọi người đang ngủ. Đó là kịch bản xấu nhất của nhà ống.
Xe cháy vì đâu
Xe xăng
- Chập điện, nhất là ở xe đã lắp thêm đèn, còi, thiết bị chống trộm, sạc điện thoại không đúng kỹ thuật, dây điện cũ bong vỏ.
- Rò rỉ xăng từ ống dẫn, bình xăng hỏng, gặp tia lửa hoặc bộ phận nóng.
- Vật dễ cháy để sát xe: thùng các tông, vải, hàng hoá, can xăng dự trữ.
- Nguồn lửa gần xe: bàn thờ, nhang, nến, ổ cắm, máy bơm, tủ điện.
Xe điện, xe máy điện, xe đạp điện
Pin lithium khi hỏng có thể rơi vào hiện tượng "thoát nhiệt": pin tự nóng lên mất kiểm soát, cháy rất dữ, phụt lửa, toả khí độc, khó dập và có thể bùng lại sau khi tưởng đã tắt. Nguy cơ tăng khi:
- Sạc bằng bộ sạc không đúng loại, không rõ nguồn gốc.
- Pin bị va đập, ngâm nước khi đi qua đường ngập, phồng rộp.
- Sạc ngay sau khi xe vừa chạy về, pin còn nóng.
- Sạc qua đêm, cắm ổ điện nối dài, ổ cắm chịu tải kém.
- Pin "độ" thay thế, tự lắp ghép.
Bộ Công an và lực lượng PCCC nhiều địa phương đã nhiều lần đưa ra khuyến cáo về sạc xe điện an toàn, đặc biệt là không sạc qua đêm khi không có người giám sát.
Sắp xếp lại tầng trệt: những việc làm được
| Thói quen nguy hiểm | Nên thay bằng |
|---|---|
| Dựng xe chắn ngang chân cầu thang, lối ra | Dựng xe về một phía, chừa lối đi thông từ cầu thang ra cửa |
| Sạc xe điện qua đêm trong phòng khách | Sạc ban ngày khi có người ở nhà, rút sạc khi đầy |
| Cắm sạc vào ổ nối dài, ổ cắm lỏng | Ổ cắm cố định, có aptomat bảo vệ, không cắm chung với thiết bị công suất lớn |
| Chất thùng hàng, vải vóc, can xăng cạnh xe | Để xa xe, can xăng không cất trong nhà |
| Xe đứng sát bàn thờ, nhang nến | Tách xa nguồn lửa |
| Tự lắp thêm đồ điện cho xe | Lắp ở cơ sở sửa chữa uy tín, kiểm tra hệ thống điện khi bảo dưỡng |
| Không có gì cảnh báo ở tầng trệt | Đầu báo khói ở khu để xe và chân cầu thang |
Ngăn khói ở chân cầu thang
Nếu cải tạo được, một vách ngăn và cửa giữa khu để xe và lồng cầu thang là thay đổi có giá trị nhất: khói không đi thẳng lên trên ngay, người ở trên có thêm thời gian. Cửa này phải luôn đóng ban đêm. Khi xây mới hoặc sửa nhà, hãy hỏi kiến trúc sư, cảnh sát PCCC địa phương về giải pháp phù hợp với quy chuẩn hiện hành (QCVN 06:2022/BXD).
Lối thoát thứ hai không đi qua tầng trệt
Vì nguy cơ lớn nhất nằm ở tầng trệt, nhà nào để xe trong nhà càng cần một lối ra ở trên: ô cửa lồng sắt, sân thượng sang nhà bên, ban công. Bài về lồng sắt và lối thoát thứ hai trong danh mục này đi vào chi tiết.
Nếu xe bắt đầu cháy
- Hô báo cả nhà ngay, đánh thức người ở tầng trên.
- Đám cháy vừa chớm, nhỏ, ở xe xăng, có bình chữa cháy trong tầm tay và có đường lui phía sau lưng: có thể dập. Ngắt cầu dao nếu với tới an toàn.
- Pin xe điện bốc khói, xì hơi, phụt lửa: không cố dập, không chạm vào, không dắt xe ra. Rời xa ngay — khí từ pin cháy rất độc.
- Lửa đã lớn, khói đen: bỏ đi ngay. Đừng dắt xe ra ngoài, đừng cứu xe.
- Đóng cửa ngăn giữa khu để xe và cầu thang (nếu có) khi đi qua.
- Người ở tầng trên: nếu cầu thang đã đầy khói, không lao xuống; chuyển sang lối thoát thứ hai hoặc vào phòng có cửa sổ, chặn khói và chờ cứu.
- Gọi 114, báo rõ "cháy xe ở tầng trệt", có người kẹt ở tầng mấy.
Không dội nước vào đám cháy khi chưa ngắt điện. Không ném cát, nước lên xe điện đang phụt lửa rồi đứng sát xem.
Ở chung cư mini, nhà trọ: việc của mỗi người thuê
- Sạc xe ở chỗ chủ nhà quy định, có người trông.
- Không dựng xe chắn lối đi, cửa ngăn, chân cầu thang.
- Báo chủ nhà khi thấy ổ cắm sạc nóng chảy, dây điện chằng chịt, xe hỏng rò xăng.
- Biết đường ra không đi qua bãi xe, nếu toà nhà có.
Việc làm được ngay và tìm hiểu thêm ở đâu
- Tối nay xuống tầng trệt nhìn một lượt: từ chân cầu thang ra cửa có lối đi thẳng không, xe có đứng sát ổ cắm, bàn thờ không.
- Đổi giờ sạc xe điện sang lúc có người ở nhà, thức.
- Lắp đầu báo khói ở khu để xe.
- Theo dõi khuyến cáo của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH và cảnh sát PCCC tỉnh, thành nơi bạn ở về để xe và sạc xe điện an toàn.
- Cách chọn và dùng bình chữa cháy trong gia đình có ở wiki khác trong hệ; ở đây chỉ nhắc: bình chỉ dùng cho đám cháy vừa chớm.
Câu hỏi thường gặp
Để xe máy trong nhà có nguy hiểm không?
Có rủi ro, nhất là ở nhà ống khi xe dựng ngay chân cầu thang và cửa ra. Nếu xe cháy ban đêm, lối thoát duy nhất bị chặn và khói đi thẳng lên các tầng trên. Hãy chừa lối đi thông, tách xe khỏi nguồn lửa, lắp đầu báo khói và có lối thoát thứ hai.
Có nên sạc xe điện qua đêm không?
Không nên sạc qua đêm khi không có người trông. Bộ Công an đã nhiều lần khuyến cáo điều này. Sạc ban ngày bằng bộ sạc đúng loại, ổ cắm cố định có aptomat, rút sạc khi đầy và không sạc khi pin vừa chạy về còn nóng.
Pin xe điện bị cháy có dập bằng nước được không?
Người dân không nên tự dập pin xe điện đang cháy. Pin lithium cháy rất dữ, toả khí độc và có thể bùng lại. Hãy rời xa, đóng cửa ngăn, gọi 114 để lực lượng chữa cháy xử lý.
Xe máy cháy trong nhà thì có nên dắt xe ra ngoài?
Không. Dắt xe đang cháy có thể làm lửa lan sang người và đồ đạc, lại làm bạn chậm thoát. Chỉ dập khi đám cháy vừa chớm và có bình chữa cháy; còn lại thì bỏ xe, ra ngoài và gọi 114.
Làm sao giảm nguy cơ cháy ở bãi xe chung cư mini?
Sạc xe ở chỗ quy định có người giám sát, không dựng xe chắn lối và cửa ngăn, không để vật dễ cháy cạnh xe, báo chủ nhà sửa ổ cắm, dây điện hỏng. Toà nhà nên có đầu báo khói ở bãi xe và lối thoát không đi qua bãi xe.
