Bị kẹt trong phòng khi cháy — cửa nóng, hành lang đầy khói, không còn lối ra — thì việc cần làm là giữ khói ở ngoài và cho người cứu biết bạn ở đâu: đóng chặt cửa, chèn kín khe bằng khăn hoặc chăn, gọi 114 và đọc rõ địa chỉ, tầng, phòng; ra cửa sổ, vẫy đèn hoặc vải sáng màu. Không trốn vào gầm giường hay tủ, không tự nhảy từ trên cao. Một căn phòng được chặn khói tốt có thể giữ bạn an toàn đủ lâu để lực lượng cứu hộ tới.
Khi nào thì ở lại là đúng
Lời khuyên đầu tiên của mọi cơ quan cứu hoả vẫn là ra ngoài. Ở lại chỉ đúng khi ra ngoài nguy hiểm hơn:
- Cửa phòng hoặc tay nắm nóng, khói luồn qua khe cửa.
- Đã mở hé cửa và thấy hành lang, cầu thang đen đặc khói hoặc có lửa.
- Đã ra hành lang nhưng cả hai lối thoát đều bị chặn, phải quay về.
- Trong nhà có người không tự di chuyển được và bạn không thể đưa họ qua vùng khói.
Ở những toà nhà được thiết kế để từng căn hộ ngăn cháy riêng, đôi khi cơ quan chức năng còn khuyên người ở căn không cháy ở yên tại chỗ. Lời khuyên ấy chỉ đúng khi toà nhà thật sự đạt điều kiện ngăn cháy, và có thể phải thay đổi khi tình hình xấu đi. Nếu khói bắt đầu vào phòng mà bạn vẫn còn đường ra an toàn, hãy đi.
Bước 1: đóng cửa và chặn khói
- Đóng chặt cửa phòng. Khoá lại cũng được, để cửa không bị luồng khí đẩy mở; nhưng giữ chìa ở trong tầm tay.
- Chèn kín khe dưới cửa bằng khăn tắm, chăn, quần áo, rèm. Làm ướt nếu có nước ngay trong phòng (phòng có nhà vệ sinh thì dùng nước ở đó). Khăn ướt chặn khói tốt hơn khăn khô, nhưng nếu không có nước thì cứ chèn khăn khô — chặn được phần nào hay phần ấy.
- Chèn khe hai bên và phía trên cửa nếu khói lọt vào ở đó. Có băng dính thì dán dọc khe.
- Bịt các lỗ thông gió, cửa gió dẫn ra hành lang, nếu có.
- Tắt quạt hút, hệ thống thông gió nếu chúng đang kéo khói vào phòng.
- Dời đồ dễ cháy như rèm, chăn đệm ra xa cánh cửa nếu còn thời gian.
Kiểm tra lại cửa vài phút một lần. Khói vẫn lọt thì chèn thêm. Cửa nóng dần lên thì đứng xa cửa, giữ tấm chèn ướt.
Bước 2: gọi 114 và nói đủ thông tin
Gọi ngay khi đã đóng cửa, kể cả khi bạn nghĩ hàng xóm đã gọi. Tổng đài có thể đã biết có cháy, nhưng họ chưa biết có người kẹt ở phòng nào. Đó là thông tin quan trọng nhất bạn có.
| Cần nói | Ví dụ |
|---|---|
| Địa chỉ đầy đủ | Số nhà, ngõ, ngách, đường, phường hoặc xã, tỉnh/thành phố; tên toà nhà, tên khách sạn, quán |
| Vị trí của bạn | Tầng mấy, phòng số mấy, phòng nhìn ra đường hay ra ngõ sau, cửa sổ thứ mấy tính từ trái |
| Số người và tình trạng | Mấy người, có trẻ nhỏ, người già, người bị thương, người đang khó thở không |
| Tình hình xung quanh | Khói vào phòng nhiều hay ít, cửa nóng chưa, đám cháy có vẻ ở đâu |
| Số điện thoại của bạn | Để tổng đài gọi lại nếu bị ngắt |
Giữ máy và làm theo hướng dẫn của tổng đài viên. Số 114 gọi được miễn phí, kể cả khi máy hết tiền. Nếu có người bị ngạt, bị bỏng, báo luôn để điều thêm cấp cứu 115. Nhắn tin cho người thân bên ngoài vị trí của mình, để họ báo thêm cho lính cứu hoả khi tới nơi.
Bước 3: cho người cứu nhìn thấy bạn
- Ra cửa sổ, ban công nếu phòng có. Đó là nơi lính cứu hoả nhìn vào đầu tiên và là chỗ họ có thể đặt thang.
- Vẫy vải sáng màu (khăn trắng, áo sáng), bật đèn pin hoặc đèn điện thoại nhấp nháy, nhất là ban đêm.
- Gọi to, gõ vào khung cửa từng hồi khi nghe tiếng người bên dưới.
- Treo một tấm vải ra ngoài cửa sổ nếu được, làm dấu cho biết phòng này có người.
Mở cửa sổ hay không
Mở hé cửa sổ để có không khí sạch thở và để gọi người — trừ khi khói từ tầng dưới đang bốc lên ngay ngoài cửa sổ; khi đó đóng lại. Đừng đập vỡ kính nếu mở được bằng tay: kính vỡ thì không đóng lại được nữa khi khói đổi hướng, mảnh kính còn rơi trúng người bên dưới. Nếu lồng sắt có ô thoát nạn, mở sẵn ra để lực lượng cứu hộ tiếp cận nhanh hơn.
Trong lúc chờ: giữ sức và giữ đầu óc
- Ở thấp, gần cửa sổ. Nếu khói đã lọt vào, không khí sạch hơn ở sát sàn và chỗ cửa sổ.
- Che mũi miệng bằng vải, ướt nếu có nước.
- Mọi người ở cùng một phòng, không tách ra. Lính cứu hoả tìm một nhóm dễ hơn tìm nhiều người lẻ.
- Thở chậm, nói ít. Giao cho mỗi người một việc nhỏ — người giữ khăn chèn, người đứng ở cửa sổ, người giữ điện thoại. Có việc làm giúp mọi người bớt hoảng.
- Trẻ con: giữ sát bên, nói ngắn gọn điều đang xảy ra và điều sắp xảy ra ("chú cứu hoả đang tới, mình đứng ở đây vẫy đèn").
Những việc không làm
- Không trốn vào gầm giường, tủ quần áo. Khói vẫn tới, và không ai thấy bạn.
- Không trốn vào nhà vệ sinh không có cửa sổ ra ngoài, trừ khi đó là phòng duy nhất còn đóng được cửa. Phòng có cửa sổ trông ra ngoài luôn tốt hơn.
- Không nhảy từ trên cao. Chấn thương khi rơi từ tầng ba trở lên thường rất nặng. Chờ ở phòng đã chặn khói an toàn hơn trong phần lớn trường hợp.
- Không mở cửa ra hành lang để "xem tình hình" khi cửa đã nóng.
- Không đu dây tự chế từ ga giường, rèm. Nút buộc tuột hoặc tay mỏi giữa chừng còn nguy hiểm hơn.
Chuẩn bị trước: chọn sẵn "phòng trú" trong nhà
Trong kế hoạch thoát hiểm của gia đình, ngoài hai lối ra, nên chọn sẵn một phòng làm chỗ trú khi không ra được. Một phòng trú tốt có:
- Cửa đi chắc chắn, đóng kín được.
- Cửa sổ hoặc ban công trông ra đường, ngõ, nơi có người qua lại và xe cứu hoả tiếp cận được.
- Ô lồng sắt mở được, nếu có lồng sắt.
- Khăn, chăn để chèn cửa, một đèn pin để sẵn.
- Ở xa những chỗ dễ bắt cháy như bếp, chỗ để xe, tủ điện.
Thường đó là phòng ngủ tầng trên phía mặt đường. Cả nhà nên biết: "không xuống được thì vào phòng này".
Việc làm được ngay và tìm hiểu thêm ở đâu
- Lưu địa chỉ đầy đủ của nhà mình, chỗ làm, nhà trọ của con vào điện thoại — trong hoảng loạn, người ta hay quên cả tên ngõ.
- Chọn phòng trú trong nhà, để sẵn khăn và đèn pin ở đó.
- Tập một lần: đóng cửa, chèn khăn, giả gọi 114 và đọc to địa chỉ, ra cửa sổ vẫy đèn. Trẻ con nhớ tốt những gì đã làm.
- Tham khảo khuyến cáo kỹ năng thoát nạn của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH, hướng dẫn "nếu không thể thoát ra" của Hội Chữ thập đỏ Mỹ và USFA, và của Sở Cứu hoả London (tiếng Anh).
Câu hỏi thường gặp
Bị kẹt trong phòng khi cháy phải làm gì?
Đóng chặt cửa, chèn kín khe cửa bằng khăn hoặc chăn (làm ướt nếu có nước), gọi 114 báo địa chỉ, tầng, số phòng. Ra cửa sổ, vẫy đèn hoặc vải sáng màu và gọi to để người cứu thấy bạn. Không trốn và không nhảy.
Có nên mở cửa sổ khi bị kẹt trong đám cháy?
Mở hé cửa sổ để thở và gọi cứu, trừ khi khói từ bên dưới đang bốc lên ngay ngoài cửa sổ. Không đập vỡ kính nếu mở được bằng tay, vì kính vỡ thì không đóng lại được khi khói đổi hướng.
Gọi 114 thì cần nói gì khi bị mắc kẹt?
Nói địa chỉ đầy đủ, tầng và số phòng, phòng nhìn ra hướng nào, có mấy người và ai đang khó thở hay bị thương. Giữ máy làm theo hướng dẫn và cho số điện thoại để tổng đài gọi lại.
Trốn vào nhà vệ sinh có an toàn khi cháy?
Thường là không, nhất là nhà vệ sinh không có cửa sổ ra ngoài: khói vẫn lọt vào và người cứu khó tìm thấy. Phòng có cửa đóng chắc và cửa sổ trông ra đường là chỗ trú tốt hơn.
Khăn ướt chèn cửa có tác dụng không?
Có. Khăn, chăn chèn kín khe cửa làm giảm đáng kể lượng khói lọt vào phòng, khăn ướt chặn tốt hơn khăn khô. Kiểm tra định kỳ và chèn thêm khi thấy khói.
