Biển lối thoát hiểm: người chạy màu xanh lá nghĩa là gì

Biển lối thoát hiểm hình người chạy màu trắng trên nền xanh lá, chạy về phía một khung cửa, có nghĩa là: đi theo hướng này để ra tới nơi an toàn. Mũi tên kèm theo chỉ hướng phải đi tiếp. Đây là ký hiệu theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 7010, được dùng ở hầu hết các nước, kể cả Việt Nam. Khi có cháy, nhớ một câu: tìm người chạy màu xanh, đi theo nó, không đi thang máy, ra ngoài rồi gọi 114.

Vì sao lại là màu xanh lá

Hệ biển báo an toàn quốc tế dùng màu theo một quy ước thống nhất, để người không biết chữ, người nước ngoài, trẻ em đều hiểu được:

Vì vậy, trong một toà nhà đang có khói, mắt ta chỉ cần lọc ra những mảng xanh lá. Các mảng đỏ cho biết chỗ để bình chữa cháy và nút báo cháy — hữu ích, nhưng không phải đường ra.

Người chạy màu xanh đến từ đâu

Hình người chạy về phía khung cửa do nhà thiết kế Nhật Bản Ota Yukio vẽ vào cuối thập niên 1970, sau khi Nhật Bản chứng kiến những vụ cháy lớn mà người trong toà nhà không tìm ra lối ra. Ký hiệu được chọn vì dễ nhận ra ngay cả trong khói, ở khoảng cách xa, và không phụ thuộc vào ngôn ngữ. Sau đó nó được đưa vào tiêu chuẩn quốc tế và ngày nay nằm trong bộ ký hiệu an toàn ISO 7010.

Một số nơi, nhất là ở Mỹ, vẫn dùng biển chữ màu đỏ. Hai hệ cùng tồn tại; ở Việt Nam, các công trình mới chủ yếu dùng biển hình người chạy màu xanh lá, có nơi kèm chữ "Lối thoát" hoặc "Exit".

Đọc biển: người chạy, khung cửa và mũi tên

Hướng của người chạy

Người chạy quay sang trái hay sang phải là để khớp với hướng mũi tên. Không có ý nghĩa gì khác.

Mũi tên

• Mũi tên ngang: rẽ trái hoặc phải theo hướng mũi tên.
• Mũi tên chỉ lên: đi thẳng về phía trước, xuyên qua chỗ đang đứng (không phải đi lên lầu).
• Mũi tên chéo lên: đi thẳng rồi rẽ, hoặc đi lên cầu thang theo hướng đó.
• Mũi tên chéo xuống: đi xuống cầu thang theo hướng đó.
• Không có mũi tên, biển gắn ngay trên khung cửa: đây chính là cửa thoát.

Các ký hiệu xanh lá khác dễ gặp

• Hình người chạy xuống cầu thang: lối thoát bằng thang bộ.
• Hình nhiều người đứng trong khung, có mũi tên hướng vào: điểm tập kết ngoài trời.
• Chữ thập trắng: chỗ có thiết bị sơ cứu.
• Hình búa phá kính, hình tay đẩy thanh mở cửa: cách mở cửa thoát hiểm.

Biển phải được đặt ở đâu và trông thế nào

Theo nguyên lý của quy chuẩn an toàn cháy hiện hành (QCVN 06:2022/BXD) và các tiêu chuẩn Việt Nam liên quan, biển chỉ dẫn thoát nạn phải:

• Đặt trên cửa thoát và dọc đường thoát, đủ dày để từ chỗ nào trong hành lang cũng nhìn thấy ít nhất một biển.
• Nhìn thấy được khi mất điện: biển có đèn bên trong chạy bằng nguồn dự phòng, hoặc biển phát quang tự phát sáng trong tối sau khi được chiếu sáng.
• Không bị che bởi biển quảng cáo, rèm, hàng hoá, cây cảnh.

Các con số cụ thể về khoảng cách, kích thước, độ sáng nằm trong quy chuẩn và tiêu chuẩn; người dùng bình thường không cần thuộc. Điều cần biết là: nếu đứng trong hành lang mà không thấy biển nào, đó là dấu hiệu toà nhà có vấn đề, nên báo cho ban quản lý.

Những lỗi biển thường gặp ở Việt Nam

Đi một vòng quán xá, nhà nghỉ, văn phòng thuê lại, có thể gặp đủ kiểu biển sai:

• Biển chỉ vào cửa đã khoá, cửa đã xây bít khi sửa nhà, hoặc dẫn vào kho chứa hàng.
• Mũi tên ngược hướng do dán nhầm mặt hoặc toà nhà đã đổi bố cục.
• Biển đèn hỏng, không sáng cả khi có điện.
• Biển treo quá cao hoặc bị che bởi băng rôn, đèn trang trí, kệ hàng.
• Biển in sai màu, kiểu chữ đỏ trên nền trắng không đúng hệ ký hiệu của toà nhà, làm người xem lẫn với biển cấm.

Cách tự kiểm: đi theo biển từ chỗ mình ngồi. Nếu cuối đường là ngoài trời hoặc buồng thang bộ mở được, biển đúng. Nếu cuối đường là một cánh cửa không mở được, hãy coi như toà nhà đó chưa có lối thoát ấy.

Khi khói che mất biển

Khói nóng bốc lên trần, che các biển treo cao trước tiên. Mấy cách xoay xở:

• Cúi thấp: khói ở dưới mỏng hơn, đôi khi thấy được ánh xanh của biển qua lớp khói.
• Một số công trình có dải phát quang hoặc đèn sát chân tường, trên sàn chỉ hướng thoát — giống dải đèn trên sàn máy bay.
• Lần tay theo tường theo hướng mà lúc trước mình đã thấy biển chỉ.
• Nhớ trước: khi vào toà nhà lúc bình thường, để ý biển gần nhất nằm bên trái hay bên phải. Đây là việc 5 giây có giá trị nhất.

Những hiểu lầm hay gặp

• "Biển lối thoát chỉ về thang máy." Không bao giờ. Thang máy không phải đường thoát nạn khi có cháy. Biển chỉ về thang bộ, cửa ra ngoài.
• "Cửa có biển lối thoát thì luôn mở được." Lẽ ra phải vậy, nhưng thực tế có nơi khoá cửa thoát hiểm vì sợ mất trộm. Nếu thấy, hãy báo ban quản lý hoặc đường dây nóng của lực lượng PCCC địa phương.
• "Biển màu xanh lá là để trang trí cho đúng thủ tục." Biển là bản đồ duy nhất bạn có khi toà nhà đầy khói.
• "Cứ theo đường đã vào là ra." Người ta có xu hướng quay lại lối mình đã vào, kể cả khi lối thoát gần hơn ở ngay bên cạnh. Biển xanh tồn tại để chỉ lối gần hơn đó.

Việc làm được ngay

• Nơi bạn làm việc: đứng ở bàn mình, tìm biển người chạy màu xanh gần nhất, rồi đi theo nó tới tận ngoài trời một lần.
• Dạy con nhận biết biển người chạy màu xanh khi đi siêu thị, rạp phim: "Nếu có chuyện, con tìm người chạy xanh này."
• Khi thấy biển hỏng đèn, bị che, hoặc cửa thoát bị khoá, báo ban quản lý. Nếu nghiêm trọng và không được khắc phục, có thể phản ánh với lực lượng Cảnh sát PCCC & CNCH địa phương.
• Lưu số 114 (cứu hoả, cứu nạn), 115 (cấp cứu) trong máy.