Khi có báo cháy hoặc lệnh sơ tán ở trung tâm thương mại, siêu thị: bỏ xe đẩy và hàng hoá, nắm tay trẻ, đi theo biển người chạy màu xanh lá hoặc theo nhân viên tới thang bộ gần nhất, không dùng thang máy, ra ngoài tới khu đất trống rồi mới gọi 114 nếu chưa ai gọi. Lối thoát gần nhất thường không phải lối bạn đã đi vào — nó có thể nằm sau một cánh cửa ghi "dành cho nhân viên".
Vì sao trung tâm thương mại khó thoát
Trung tâm thương mại được thiết kế để giữ chân khách: đường đi vòng vèo qua các gian hàng, thang cuốn đặt so le để khách đi hết một vòng mới lên được tầng tiếp theo, ít cửa sổ, ít chỉ dẫn ra ngoài. Mọi thứ khiến việc mua sắm dễ chịu đều khiến việc thoát ra khó hơn.
- Diện tích rộng, nhiều tầng, nhiều người lần đầu tới không biết bố cục.
- Nhiều vật liệu dễ cháy: quần áo, đồ nhựa, đồ gỗ, khu ẩm thực có bếp.
- Thang cuốn và giếng trời nối thông các tầng: khói có thể lan nhanh từ tầng này lên tầng khác qua các khoảng mở.
- Đông trẻ em, người già, nhiều gia đình dắt con.
- Tầng hầm gửi xe rất lớn bên dưới (có bài riêng về tầng hầm trong danh mục này).
Vụ cháy Trung tâm Thương mại Quốc tế ITC ở TP.HCM ngày 29/10/2002 làm 60 người thiệt mạng là bài học đau xót nhất của Việt Nam về loại công trình này; danh mục Thảm hoạ dạy ta thoát hiểm có bài riêng về vụ việc.
Lối thoát nằm ở đâu
Trong một trung tâm thương mại hiện đại, lối thoát thường gồm:
| Lối | Thường nằm ở | Lưu ý |
|---|---|---|
| Buồng thang bộ thoát hiểm | Các góc toà nhà, cuối các hành lang phụ, sau cửa có biển người chạy | Đây là lối chính khi có cháy |
| Hành lang phụ sau gian hàng | Sau cửa "dành cho nhân viên", khu kho, khu vệ sinh | Khi có sơ tán, được phép đi qua; theo biển xanh |
| Cửa chính, cửa hông tầng trệt | Mặt tiền, các phía của toà nhà | Không phải chỉ có một cửa bạn đã vào |
| Thang cuốn | Giữa toà nhà | Có thể bị dừng khi có báo cháy; khu thang cuốn là nơi khói lan lên. Theo hướng dẫn nhân viên |
| Thang máy | Giữa toà nhà | Không dùng khi có cháy |
Khi nghe chuông báo cháy hoặc thông báo sơ tán
- Đừng chờ xem có thật không. Chần chừ là phản xạ phổ biến nhất và tốn thời gian nhất. Nhân viên có thể chưa biết ngay chuyện gì; cứ đi về phía lối thoát trong khi tìm hiểu.
- Bỏ xe đẩy, giỏ hàng, hàng chưa thanh toán. Xe đẩy chắn lối đi và không xuống được cầu thang. Không ai bị coi là ăn cắp vì bỏ chạy khi có cháy.
- Nắm tay trẻ, bế trẻ nhỏ. Không để trẻ đi sau lưng.
- Đi theo biển người chạy màu xanh lá hoặc theo nhân viên mặc đồng phục, người thường có đèn pin, áo phản quang trong lúc sơ tán.
- Đi thang bộ, không thang máy. Đi bên phải, bám tay vịn, không xô đẩy.
- Ra ngoài, đi xa khỏi cửa để không chắn người phía sau, tới khu đất trống, bãi đỗ ngoài trời hoặc điểm tập kết theo hướng dẫn.
- Gọi 114 nếu thấy khói, lửa mà chưa chắc ai đã gọi. Có người bị thương hay ngạt khói: gọi 115.
Khi thấy khói hoặc lửa trước khi có báo động
- Báo ngay cho nhân viên gần nhất, hoặc kéo/nhấn nút báo cháy (hộp đỏ gắn tường, thường gần thang bộ).
- Rời khỏi khu vực, đi về lối thoát xa đám cháy.
- Chỉ dùng bình chữa cháy khi lửa còn nhỏ, bạn đã biết cách dùng và có đường lùi phía sau. Đám cháy lan nhanh thì bỏ, ra ngoài.
Đi cùng trẻ em: thoả thuận trước
Lạc con trong đám đông khi sơ tán là nỗi sợ lớn nhất của cha mẹ. Vài việc nên làm ngay khi bước vào trung tâm thương mại:
- Chụp ảnh con trong bộ quần áo hôm đó. Nếu lạc, ảnh này giúp nhân viên tìm nhanh.
- Dạy con nhận ra nhân viên: người mặc đồng phục, có thẻ tên. Lạc thì tìm họ, không đi theo người lạ ra ngoài.
- Với trẻ lớn hơn, hẹn một điểm gặp ngoài trời (ví dụ cổng chính, cạnh cây to) nếu có chuyện phải ra ngoài.
- Viết số điện thoại bố mẹ lên vòng tay hoặc thẻ trong túi áo trẻ nhỏ.
Cách hẹn điểm gặp và xử lý khi lạc nhau giữa đám đông có bài chi tiết ở wiki trontim.
Khu vui chơi trẻ em, rạp, khu ẩm thực trên tầng cao
Nhiều trung tâm thương mại đặt khu vui chơi trẻ em, rạp phim, khu ẩm thực ở các tầng trên cùng — nơi xa mặt đất nhất. Nếu gửi con ở khu vui chơi có người trông, hãy hỏi nhân viên ở đó: khi có báo cháy, họ dẫn trẻ ra lối nào, tập trung ở đâu để bố mẹ đón. Đừng chạy ngược dòng người lên tầng trên để tìm con khi tất cả đang đi xuống; gọi điện cho quầy khu vui chơi, đi tới điểm tập kết họ đã nói. Ở khu ẩm thực có bếp gas, bếp điện công suất lớn, nhìn trước vị trí thang bộ khi chọn bàn.
Đám đông khi sơ tán
Trung tâm thương mại cuối tuần có thể rất đông. Khi sơ tán, mọi người dồn về các lối thoát, nhất là lối chính. Nếu một lối quá đông, hãy tìm lối khác theo biển xanh — trung tâm thương mại luôn có nhiều lối. Giữ khoảng cách với người phía trước, giữ hai tay trước ngực nếu bị dồn ép, đi theo dòng chứ không đi ngược. Chuyện an toàn khi chen lấn trong đám đông được viết kỹ ở wiki trontim; ở đây chỉ nhắc: đừng để tất cả cùng dồn về một cửa.
Siêu thị nhỏ, chợ, cửa hàng
Siêu thị mini, cửa hàng trong nhà phố thường chỉ có một cửa ra phía trước, lối đi hẹp giữa các kệ cao. Khi vào, để ý: cửa sau có không, có bị chất hàng không. Có khói thì ra ngay bằng cửa gần nhất, không xếp hàng ở quầy thanh toán. Chợ có mái che với hàng trăm sạp hàng khít nhau là nơi lửa lan rất nhanh; khi có cháy chợ, người đi chợ ra ngoài trước, không ở lại giúp chủ sạp dọn hàng nếu lửa đã lan.
Việc làm được ngay
- Lần tới đi trung tâm thương mại quen, tìm hai buồng thang bộ ở tầng bạn hay lên nhất, và đi thử một lần tới ngoài trời.
- Dạy con nhận ra biển người chạy màu xanh lá và nhân viên mặc đồng phục.
- Chụp ảnh con khi vào nơi đông người, hẹn điểm gặp ngoài trời với trẻ lớn.
- Thấy cửa thoát hiểm bị khoá, lối thang bộ bị chất hàng: báo quầy dịch vụ khách hàng.
- Lưu số 114, 115, 113.
Câu hỏi thường gặp
Cháy trung tâm thương mại thì thoát ra bằng đường nào?
Đi theo biển người chạy màu xanh lá hoặc theo nhân viên tới buồng thang bộ thoát hiểm gần nhất, không dùng thang máy. Lối gần nhất có thể là cửa phụ hoặc cửa dành cho nhân viên, không phải lối bạn đã vào.
Có nên đi thang cuốn khi có báo cháy không?
Không nên coi thang cuốn là lối thoát chính. Thang cuốn có thể bị dừng khi có báo cháy, và khu vực thang cuốn thông các tầng là nơi khói lan lên. Hãy đi buồng thang bộ, trừ khi nhân viên hướng dẫn khác.
Đang mua sắm nghe chuông báo cháy có phải bỏ hàng lại không?
Có. Bỏ xe đẩy và hàng chưa thanh toán, đi ra ngay. Xe đẩy chắn lối đi và không xuống được cầu thang. Không ai bị coi là ăn cắp vì sơ tán khi có báo cháy.
Làm sao để không lạc con khi sơ tán ở trung tâm thương mại?
Nắm tay hoặc bế trẻ, không để trẻ đi sau. Khi vào, chụp ảnh con, dạy con tìm nhân viên mặc đồng phục nếu lạc, và hẹn với trẻ lớn một điểm gặp ngoài trời.
Nút báo cháy ở trung tâm thương mại nằm ở đâu?
Thường là hộp màu đỏ gắn tường, đặt gần các buồng thang bộ, lối thoát và hành lang. Khi thấy khói hoặc lửa mà chưa có chuông báo, nhấn nút này và báo ngay cho nhân viên gần nhất.
