Đèn chiếu sáng sự cố: cách tìm lối ra khi toà nhà mất điện

Đèn chiếu sáng sự cố là những bóng đèn tự bật sáng khi điện lưới mất, chạy bằng ắc quy hoặc nguồn dự phòng, để người trong toà nhà nhìn thấy lối đi và biển lối thoát mà ra ngoài. Khi mất điện ở nơi đông người: đứng yên vài giây cho mắt quen tối, tìm ánh xanh lá của biển người chạy, đi theo nó, bám tay vịn khi xuống thang. Nếu mất điện kèm khói hay mùi khét, ra ngoài ngay và gọi 114.

Hai loại đèn khác nhau

Người ta hay gọi chung là "đèn sự cố", nhưng thật ra có hai việc khác nhau:

Ngoài hai loại đó, nhiều nơi dùng biển và dải phát quang: vật liệu hấp thụ ánh sáng lúc bình thường rồi tự phát sáng màu xanh vàng nhạt trong tối. Chúng không cần điện, nhưng độ sáng giảm dần theo thời gian.

Đèn sáng được bao lâu

Quy chuẩn an toàn cháy hiện hành (QCVN 06:2022/BXD) và các tiêu chuẩn liên quan quy định thời gian tối thiểu đèn phải duy trì và độ rọi tối thiểu trên lối đi, tuỳ loại công trình. Người dùng không cần nhớ con số. Điều cần nhớ là nguyên lý: nguồn dự phòng có giới hạn. Đèn sự cố được tính đủ cho việc sơ tán ra ngoài, không phải để ngồi lại chờ có điện.

Và đèn chỉ làm được việc của nó nếu ắc quy được bảo dưỡng. Ắc quy chai, hỏng mà không ai kiểm tra là chuyện rất thường gặp. Toà nhà quản lý tốt sẽ kiểm tra định kỳ bằng cách ngắt nguồn thử và xem đèn có bật đủ không.

Mất điện ở nơi đông người: làm gì

1. Đứng yên vài giây. Mắt cần thời gian thích nghi với bóng tối. Lao đi ngay là dễ va vào người khác, vấp bậc thang.
2. Tìm ánh xanh lá của biển người chạy và đèn sự cố đã bật. Đó là hướng ra.
3. Nghe thông báo. Ở trung tâm thương mại, rạp phim, sân bay, thường sẽ có thông báo qua loa về tình hình.
4. Dùng đèn điện thoại chiếu xuống sàn trước chân, không chiếu vào mắt người khác.
5. Đi chậm, bám tay vịn khi xuống cầu thang, giữ tay trẻ nhỏ.
6. Không dùng thang máy. Nếu đang trong thang máy khi mất điện, bấm chuông, gọi số cứu hộ và chờ (xem bài kẹt thang máy).

Mất điện thường không phải cháy. Nhưng nếu kèm theo khói, mùi khét, tiếng chuông báo cháy, hoặc nhân viên hướng dẫn sơ tán, thì đó là lúc rời toà nhà ngay, không chờ đèn sáng lại.

Khi khói dày làm đèn trở nên vô dụng

Khói đen có thể che mất ánh sáng chỉ sau vài mét. Đèn gắn cao trên tường, trần là thứ bị khói che đầu tiên. Lúc đó:

• Cúi thấp hoặc bò. Gần sàn khói mỏng hơn, đôi khi thấy được đèn hay dải phát quang đặt thấp.
• Một tay lần theo tường theo hướng biển chỉ lúc trước. Đi dọc tường thì không lạc giữa phòng rộng.
• Đếm cửa, đếm khúc rẽ nếu đã biết trước khoảng cách tới thang bộ.
• Che mũi miệng bằng vải giúp bớt bụi và hơi nóng, nhưng không lọc được khí CO. Đừng vì có khăn che mà đi chậm lại.

Đây là lý do mọi bài hướng dẫn thoát hiểm đều nói: hãy biết lối thoát khi trời còn sáng. Đèn sự cố là hỗ trợ, không thay thế được việc đã biết đường.

Chủ quán, chủ nhà trọ: tự kiểm tra đèn của mình

Quán ăn, quán cà phê, nhà trọ, cơ sở nhỏ thường lắp đèn sự cố và đèn exit một lần lúc khai trương rồi quên luôn. Kiểm tra không khó:

• Nhiều đèn sự cố có nút thử nhỏ trên thân đèn: bấm giữ, đèn phải bật sáng bằng ắc quy. Không sáng, hoặc sáng yếu rồi tắt nhanh, là ắc quy đã hỏng.
• Đèn báo sạc nhỏ trên thân đèn phải sáng khi có điện lưới. Tắt là đèn không được cấp điện để sạc.
• Thỉnh thoảng ngắt cầu dao khu vực ngoài giờ mở cửa, đi một vòng xem đèn nào bật, đèn nào không, lối đi có đủ sáng để đi không.
• Ghi lại ngày kiểm tra. Thay ắc quy, thay đèn hỏng ngay.

Việc này mất mười phút mỗi tháng, và là thứ khách của bạn sẽ cần vào đúng cái đêm tồi tệ nhất.

Ở nhà: đèn sự cố cho gia đình

Nhà ống, nhà trọ, chung cư mini thường không có hệ thống đèn sự cố. Mất điện ban đêm khi có cháy, cả nhà sẽ phải tìm đường trong bóng tối hoàn toàn. Vài việc đơn giản:

• Gắn một hai đèn sự cố loại cắm ổ điện, tự bật khi mất điện, ở chân cầu thang và đầu hành lang ngủ.
• Để một đèn pin ở đầu giường mỗi phòng ngủ, kiểm tra pin định kỳ.
• Dạy con: mất điện ban đêm mà ngửi thấy khói thì không đi tìm công tắc, gọi to cho bố mẹ, bò ra cửa phòng theo đường đã tập.

Những hiểu lầm hay gặp

• "Có máy phát điện là không cần đèn sự cố." Máy phát cần thời gian khởi động và có thể hỏng; khi cháy, người ta thường cắt điện khu vực cháy. Đèn sự cố có nguồn riêng là để chắc chắn có ánh sáng ngay lập tức.
• "Đèn exit tắt thì không sao, ai cũng biết cửa ở đâu." Khách lần đầu tới, người bị khói làm mất phương hướng không biết.
• "Đèn sự cố sáng mãi." Chỉ trong thời gian thiết kế. Không ngồi chờ trong toà nhà tối.

Việc làm được ngay

• Ở nơi làm việc, để ý đâu là đèn sự cố: hộp đèn hai mắt, đèn có đèn báo sạc nhỏ màu xanh hoặc đỏ. Nếu đèn báo tắt hoặc biển exit không sáng, báo ban quản lý.
• Hỏi bộ phận kỹ thuật toà nhà: lần gần nhất thử đèn sự cố là khi nào?
• Ở nhà, gắn đèn tự bật khi mất điện ở cầu thang, để đèn pin đầu giường.
• Tập cùng con đi từ phòng ngủ ra cửa trong bóng tối, có bố mẹ đi cạnh, để con biết đường bằng tay.
• Lưu số 114, 115.