Hai vụ cháy cách nhau đúng một năm — quán karaoke An Phú ở Thuận An, Bình Dương (tối 6/9/2022, 32 người chết) và chung cư mini ở ngõ phố Khương Hạ, Thanh Xuân, Hà Nội (đêm 12/9/2023, 56 người chết) — cho thấy cùng một mẫu hình ở nhà ở và cơ sở kinh doanh Việt Nam: lửa nhỏ ban đầu, vật liệu dễ cháy, khói dồn vào cầu thang duy nhất, và lối thoát thứ hai bị bịt. Bài này nhìn lại hai thảm hoạ một cách tôn trọng nạn nhân, để rút ra những việc cụ thể mà mỗi người thuê trọ, ở chung cư mini hay đi hát karaoke có thể làm.
Quán karaoke An Phú, tối 6/9/2022
Quán karaoke nằm ở phường An Phú, thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương (địa giới khi đó; nay thuộc TP.HCM). Toà nhà có tầng trệt, hai lầu và sân thượng, với 29 phòng hát. Tối thứ Ba hôm đó quán đông khách và nhân viên.
Theo kết luận giám định được công bố, nguyên nhân cháy là chập điện trong hệ thống dây điện trên trần giả ở khu vực hành lang tầng 2. Lửa bén vào trần và vật liệu cách âm, trang trí; khói đen dày lan rất nhanh dọc hành lang và lên tầng 3. Nhiều phòng hát nằm sâu trong những hành lang hẹp, cách âm kín, nên khách bên trong biết có cháy rất muộn.
Cơ quan chức năng sau đó chỉ ra nhiều vi phạm: một số phòng không đúng quy định về diện tích, vách ngăn và biển quảng cáo che chắn ở khu sảnh tầng 2 và tầng 3, lối thoát nạn không bảo đảm. Lực lượng cứu hộ phải khoan, phá tường để vào cứu người. 32 người chết vì ngạt khói và bỏng, 17 người bị thương.
Chung cư mini Khương Hạ, đêm 12/9/2023
Toà nhà ở số 37, ngõ 29/70 phố Khương Hạ, Thanh Xuân, Hà Nội (tên gọi địa giới khi đó) là kiểu nhà mà người Hà Nội gọi là "chung cư mini": xây trên một mảnh đất nhỏ, cao chín tầng, gồm một tầng để xe và tám tầng căn hộ, mỗi tầng năm căn, nằm sâu trong một ngõ hẹp.
Khoảng 23 giờ, theo kết luận của Công an Hà Nội, lửa bắt đầu từ chập điện ở một chiếc xe máy đỗ ở tầng 1, nơi để rất nhiều xe máy của cư dân. Xăng, nhựa, lốp xe cháy sinh khói đen dày đặc. Khói và nhiệt dồn thẳng lên cầu thang bộ duy nhất — cũng là lối đi chung của cả toà nhà — biến nó thành ống khói.
Theo báo chí đưa tin, nhiều cửa sổ, ban công được bịt lồng sắt kín. Một số người thoát được nhờ phá lồng sắt trèo sang mái nhà hàng xóm, nhờ người dân xung quanh bắc thang, phá tường để kéo sang. Ngõ vào hẹp khiến xe chữa cháy lớn không vào sát được. 56 người chết, nhiều người bị thương. Chủ toà nhà và một số cán bộ liên quan đã bị truy tố, xét xử.
Điểm giống nhau
| Yếu tố | Karaoke An Phú 2022 | Chung cư mini Khương Hạ 2023 |
|---|---|---|
| Nguồn lửa | chập điện trên trần giả | chập điện xe máy ở tầng để xe |
| Thứ làm khói dày | vật liệu trần, cách âm, trang trí | xăng, nhựa, lốp xe máy |
| Đường thoát chính | hành lang hẹp, lối thoát bị che chắn | một cầu thang duy nhất, cũng là đường khói |
| Lối thoát thứ hai | không bảo đảm | cửa sổ, ban công bịt lồng sắt |
| Thời điểm | buổi tối, đông khách | gần nửa đêm, nhiều người đã ngủ |
Cả hai đều cho thấy điều các vụ ITC 2002 hay Kiss 2013 đã cho thấy: khói giết người, không phải lửa, và nó giết trong vài phút ở nơi chỉ có một lối ra.
Những thay đổi sau hai vụ cháy
Sau vụ karaoke An Phú, nhiều tỉnh thành kiểm tra, đình chỉ hàng loạt cơ sở karaoke, quán bar không bảo đảm PCCC. Sau vụ Khương Hạ, Hà Nội và nhiều địa phương rà soát nhà nhiều tầng nhiều căn hộ, nhà trọ, chung cư mini; lực lượng PCCC khuyến cáo rộng rãi việc làm ô cửa thoát hiểm trên lồng sắt, trang bị chuông báo cháy, bình chữa cháy, và tách khu để xe khỏi lối thoát nạn. Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024, có hiệu lực từ 1/7/2025, cùng các quy định mới về nhà ở nhiều tầng nhiều căn hộ siết chặt hơn điều kiện an toàn với loại nhà này.
Việc làm được ngay
Nếu bạn thuê trọ, ở chung cư mini
- Trước khi thuê, hỏi: toà nhà có mấy lối thoát? Chỉ có một cầu thang thì phải có lối thoát thứ hai — ra mái, sang nhà bên, thang thoát hiểm ngoài trời.
- Lồng sắt cửa sổ, ban công phải có ô mở được từ bên trong, chìa khoá treo ngay cạnh, cả nhà biết chỗ.
- Xe máy, xe điện sạc ở tầng trệt là mối nguy cho cả toà nhà. Không sạc qua đêm khi không có người trông; đề nghị chủ nhà khu để xe có báo cháy.
- Chuông báo khói trong phòng là thứ có thể đánh thức bạn khi khói tới lúc nửa đêm.
- Xem thêm các bài về nhà ống, lồng sắt và kiểm tra nhà trọ trong danh mục Thoát khỏi đám cháy.
Nếu bạn đi hát karaoke, đi bar
- Đi từ phòng ra cầu thang một lần, nhớ hướng và số cửa.
- Nghe tiếng ồn lạ, ngửi mùi khét: mở cửa phòng nhìn ra ngay, đừng chờ hết bài.
- Hành lang đầy khói đen dày: không lao vào. Đóng cửa phòng, chèn khe, gọi 114 nói rõ quán, tầng, phòng.
- Không đốt pháo, que pháo bông trong phòng kín.
Gặp người ngạt khói, gọi 115; dù họ đã tỉnh, vẫn cần đi viện vì ngộ độc khí có thể nặng lên sau đó.
Tưởng nhớ
Đằng sau hai con số 32 và 56 là những gia đình, nhiều người trẻ, nhiều trẻ em. Cách tưởng nhớ có ích nhất là để bài học không bị quên: kiểm tra nơi mình ở, nơi mình làm việc, và nói với người thân về lối thoát thứ hai.
Câu hỏi thường gặp
Vụ cháy karaoke An Phú xảy ra khi nào?
Vụ cháy xảy ra tối 6/9/2022 tại một quán karaoke ở phường An Phú, thành phố Thuận An, Bình Dương (nay thuộc TP.HCM). 32 người chết và 17 người bị thương. Kết luận giám định xác định nguyên nhân là chập điện trên trần giả ở tầng 2.
Nguyên nhân vụ cháy chung cư mini Khương Hạ là gì?
Theo kết luận của Công an Hà Nội, lửa bắt đầu từ chập điện ở một chiếc xe máy đỗ ở tầng 1 của toà nhà. Khói từ xe máy cháy dồn lên cầu thang bộ duy nhất. Vụ cháy đêm 12/9/2023 làm 56 người chết.
Vì sao nhiều người không thoát được ở chung cư mini Khương Hạ?
Toà nhà chỉ có một cầu thang bộ, cũng là đường khói đi lên. Theo báo chí, nhiều cửa sổ, ban công bịt lồng sắt kín, ngõ vào hẹp khiến xe chữa cháy khó tiếp cận, và vụ cháy xảy ra lúc gần nửa đêm khi nhiều người đã ngủ.
Lồng sắt cửa sổ có nên làm ô thoát hiểm không?
Có. Lực lượng PCCC khuyến cáo lồng sắt ở cửa sổ, ban công phải có ô cửa mở được từ bên trong, khoá treo chìa sẵn cạnh đó và cả nhà biết cách mở, để có lối thoát thứ hai khi cầu thang bị khói chặn.
Thuê nhà trọ, chung cư mini cần kiểm tra gì về phòng cháy?
Hỏi toà nhà có mấy lối thoát, lồng sắt có ô mở không, khu để xe ở đâu và có báo cháy không, có bình chữa cháy và đèn chỉ dẫn không. Nên tự lắp chuông báo khói trong phòng và không sạc xe qua đêm khi không ai trông.
