Kẹt trong thang máy: hãy bấm nút chuông hoặc nút liên lạc khẩn cấp trong cabin, gọi số điện thoại cứu hộ dán trong thang hoặc ban quản lý toà nhà, và nếu không ai trả lời thì gọi 114. Sau đó ở yên trong cabin chờ: không cạy cửa, không trèo ra nắp trần, không cố nhảy ra khi cabin dừng lệch tầng. Không khí trong cabin đủ để thở; nguy hiểm thật sự đến từ việc tự thoát ra.
Vì sao thang máy bị kẹt
Phần lớn các lần kẹt thang không phải là sự cố nguy hiểm. Thang máy được thiết kế để dừng lại khi có bất thường: mất điện, cửa đóng không khít, quá tải, cảm biến báo lỗi. Cabin dừng lại là hệ thống an toàn đang làm việc của nó.
Những nguyên nhân hay gặp ở Việt Nam:
- Mất điện, nhất là ở nhà ở riêng lẻ, chung cư mini không có nguồn dự phòng.
- Vật lạ kẹt ở ray cửa (đá, đồ chơi, quai túi), làm cửa không đóng hoặc không mở hết.
- Chở quá tải: nhiều người, hàng hoá, xe đạp, đồ đạc chuyển nhà.
- Thang lâu không bảo trì đúng hạn.
Nhiều thang có bộ cứu hộ tự động khi mất điện: khi điện lưới mất, thiết bị này đưa cabin về tầng gần nhất và mở cửa. Nếu thang nhà bạn không có, kẹt khi mất điện là điều dễ xảy ra.
Làm gì khi bị kẹt: từng bước
- Bấm nút chuông / nút liên lạc khẩn cấp, thường có hình cái chuông hoặc hình điện thoại. Giữ nút vài giây. Nhiều thang có loa liên lạc với phòng bảo vệ.
- Bấm nút mở cửa. Đôi khi cabin đã dừng đúng tầng, chỉ cửa chưa mở.
- Gọi điện: số cứu hộ dán trong cabin hoặc của ban quản lý. Nói rõ toà nhà, thang số mấy, khoảng tầng nào, có mấy người, có ai mệt không.
- Không liên lạc được ai: gọi 114. Lực lượng Cảnh sát PCCC & CNCH nhận cứu nạn cứu hộ cả trường hợp kẹt thang máy. Có người ngất, khó thở, lên cơn hen, tim mạch: gọi thêm 115.
- Không có sóng điện thoại: gõ vào cửa cabin theo nhịp, gọi to vào khe cửa định kỳ, nghỉ giữa các lần để giữ sức.
- Ngồi xuống chờ, thở chậm, bật đèn điện thoại khi cần rồi tắt để giữ pin.
Những việc tuyệt đối không làm
| Đừng | Vì sao |
|---|---|
| Cạy cửa cabin bằng tay, chìa khoá | Cabin có thể đang ở giữa hai tầng; mở cửa ra là thấy giếng thang. Thang cũng có thể bất ngờ chạy lại |
| Trèo ra qua nắp trần cabin | Trên nóc là cáp, puli, đối trọng di chuyển; rất nhiều tai nạn chết người là do tự trèo lên |
| Nhảy ra khi cabin dừng lệch tầng dù cửa mở | Khe hở giữa sàn cabin và sàn tầng có thể là lối rơi xuống giếng thang; cabin có thể chạy lại khi người đang ở giữa |
| Nhảy nhót, lắc cabin cho "tụt xuống" | Có thể kích hoạt thêm cơ cấu an toàn và gây khó khăn cho việc cứu hộ |
| Bấm loạn tất cả các nút | Không giúp gì, chỉ làm người bên trong thêm hoảng |
Cứu hộ thang máy đúng cách là việc của kỹ thuật viên hoặc lực lượng cứu nạn: họ ngắt điện an toàn, đưa cabin về đúng tầng bằng tay quay hay cơ cấu nhả phanh, rồi mới mở cửa. Nếu người bên ngoài mở cửa tầng mà cabin không ở ngang sàn, đừng bước ra cho đến khi người cứu hộ bảo.
Hết không khí? Thang rơi tự do? Những nỗi sợ hay gặp
"Trong cabin sẽ hết không khí"
Cabin thang máy không kín hơi. Có khe cửa, khe thông gió, quạt thông gió. Người bị kẹt nhiều giờ vẫn thở bình thường. Cảm giác ngột ngạt chủ yếu đến từ nóng và lo lắng. Hãy nới quần áo, ngồi xuống, thở chậm. Nỗi sợ chỗ kín khi kẹt thang là chuyện tâm lý có thật; wiki dungcam có bài riêng về chuyện này.
"Thang sẽ rơi tự do"
Thang máy chở người có nhiều sợi cáp, mỗi sợi đủ sức giữ cabin, cùng bộ khống chế vượt tốc và bộ hãm an toàn kẹp vào ray khi cabin chạy quá nhanh. Thang rơi tự do vì đứt cáp cực kỳ hiếm. Những lời khuyên như "nhảy lên đúng lúc chạm đáy" là không có cơ sở: không ai canh được đúng lúc, và cú nhảy không triệt tiêu được tốc độ rơi.
"Cabin rung lắc, chạy giật"
Nếu thang chạy bất thường rồi dừng, đứng sát vách, bám tay vịn, gập nhẹ gối. Khi cabin đã đứng yên, làm theo các bước ở trên.
Khi có cháy: không dùng thang máy
Khi có báo cháy, đi thang bộ. Thang máy thông thường có thể dừng ở tầng đang cháy và mở cửa ra đúng chỗ khói, mất điện giữa chừng, hoặc giếng thang hút khói như ống khói. Ở các toà nhà có thang máy chữa cháy, đó là thang dành cho lực lượng chữa cháy hoặc để sơ tán theo chỉ huy của họ, không phải để mọi người tự đi.
Nếu đang trong thang mà ngửi thấy khói, bấm tầng gần nhất để ra, đi thang bộ xuống, và báo ngay cho bảo vệ hoặc gọi 114.
Thang máy gia đình trong nhà ống
Nhiều nhà ống, nhà phố, chung cư mini ở Việt Nam lắp thang máy gia đình cỡ nhỏ. Kẹt thang ở đây có mấy điểm khác toà nhà lớn:
- Thường không có phòng bảo vệ trực để nghe chuông. Người bị kẹt phải tự gọi điện, nên mang điện thoại theo khi đi thang, nhất là người già ở nhà một mình.
- Người nhà bên ngoài thường muốn tự cứu bằng cách mở cửa tầng bằng chìa. Chỉ làm khi đã được đơn vị lắp đặt hướng dẫn cụ thể cách ngắt điện và đưa cabin về tầng; nếu chưa được học, gọi kỹ thuật viên hoặc 114.
- Không để người già, trẻ nhỏ đi thang một mình khi mất điện thường xuyên hoặc thang đang có dấu hiệu lạ.
Trẻ em và thang máy
- Trẻ nhỏ không đi thang máy một mình. Trẻ lớn hơn cần được dạy: kẹt thì bấm chuông, gọi bố mẹ hoặc 114, ngồi chờ, không tự mở cửa.
- Không cho trẻ chơi đùa, nhảy trong cabin, đưa tay vào khe cửa.
- Cho trẻ nhìn và chỉ được nút chuông trong thang nhà mình.
Việc làm được ngay
- Lần tới vào thang máy toà nhà bạn ở hoặc làm việc, tìm nút chuông, nút liên lạc và số điện thoại cứu hộ dán trong cabin. Chụp lại số đó.
- Nhà có thang máy gia đình: hỏi đơn vị lắp đặt thang có bộ cứu hộ tự động khi mất điện không, lịch bảo trì gần nhất là khi nào, và cách cứu người khi kẹt.
- Báo ban quản lý khi thấy thang dừng không bằng sàn, cửa đóng giật, tiếng kêu lạ. Đừng chờ có người bị kẹt mới báo.
- Dạy cả nhà nguyên tắc: kẹt thì gọi và chờ, cháy thì đi thang bộ.
Câu hỏi thường gặp
Kẹt thang máy gọi số nào?
Trước tiên bấm nút chuông khẩn cấp trong cabin và gọi số cứu hộ dán trong thang hoặc của ban quản lý. Nếu không liên lạc được, gọi 114 để lực lượng cứu nạn cứu hộ tới. Có người mệt, ngất thì gọi thêm 115.
Kẹt thang máy có bị ngạt thở không?
Không. Cabin thang máy không kín hơi, có khe cửa và lỗ thông gió, đủ không khí cho người bên trong trong nhiều giờ. Cảm giác ngột ngạt chủ yếu do nóng và lo lắng; ngồi xuống, nới quần áo, thở chậm.
Có nên tự cạy cửa thang máy để thoát ra không?
Không. Cabin có thể đang dừng giữa hai tầng, mở cửa ra là thấy giếng thang, và thang có thể chạy lại bất ngờ. Hãy chờ kỹ thuật viên hoặc lực lượng cứu hộ đưa cabin về đúng tầng rồi mới ra.
Thang máy có thể rơi tự do không?
Cực kỳ hiếm. Thang chở người có nhiều sợi cáp và bộ hãm an toàn kẹp vào ray khi cabin chạy quá nhanh. Mẹo nhảy lên lúc cabin chạm đáy không có cơ sở và không nên làm.
Khi có cháy có được đi thang máy không?
Không. Hãy đi thang bộ. Thang máy thông thường có thể dừng ở tầng đang cháy, mất điện giữa chừng hoặc bị khói tràn vào. Thang máy chữa cháy chỉ dùng theo chỉ huy của lực lượng chữa cháy.