Ô tô bốc khói hoặc có lửa khi đang chạy: bật xi-nhan, tấp vào lề an toàn, dừng hẳn, tắt máy, cho mọi người ra khỏi xe, đi xa khỏi xe khoảng 30 mét trở lên, rồi gọi 114. Không mở nắp ca-pô, không quay lại lấy đồ. Đó là thứ tự mà Hiệp hội Phòng cháy Quốc gia Mỹ (NFPA) và lực lượng PCCC nhiều nước khuyến cáo.
Dấu hiệu xe sắp cháy hoặc đang cháy
Cháy ô tô hiếm khi bùng lên không báo trước. Thường có vài dấu hiệu trong vài giây tới vài phút trước đó:
- Mùi khét của nhựa, cao su, dây điện; hoặc mùi xăng, dầu rõ rệt trong khoang.
- Khói bốc ra từ ca-pô, gầm xe, bánh xe, khe điều hoà.
- Đèn báo nhiệt độ máy hoặc đèn báo lỗi bật sáng; kim nhiệt độ vọt lên bất thường.
- Cầu chì đứt liên tục, đèn chập chờn, thiết bị điện tự tắt.
- Tiếng nổ lách tách, tiếng xì dưới ca-pô.
Nhiều người thấy khói nhẹ thì cố chạy thêm "tới chỗ sửa xe". Đó là canh bạc: khi lửa đã bắt vào dây điện và ống nhiên liệu, nó lan rất nhanh.
Thứ tự việc phải làm
- Bật xi-nhan, giảm tốc, tấp vào lề hoặc làn dừng khẩn cấp. Chọn chỗ xa cây xăng, xa nhà cửa, xa xe khác đang đỗ nếu còn lựa chọn.
- Dừng hẳn, tắt máy. Tắt máy ngắt bơm nhiên liệu ở phần lớn xe, làm giảm lượng xăng dầu bơm vào đám cháy.
- Cho mọi người ra khỏi xe ngay. Ưu tiên trẻ em, người già. Nếu xe đang ở làn đường, ra bằng cửa phía lề, không phía xe chạy.
- Đi xa ít nhất khoảng 30 mét (NFPA khuyến cáo 100 feet). Đứng ngược hướng gió nếu biết, tránh khói độc từ nhựa cháy.
- Gọi 114: vị trí (đường, cây số, mốc gần nhất), loại xe, có ai bị thương. Gọi thêm 115 nếu có người bỏng hay ngạt khói.
- Cảnh báo xe khác từ khoảng cách an toàn, nếu có người đi cùng làm được. Không đứng giữa đường.
Vì sao không mở ca-pô
Lửa dưới ca-pô đang thiếu không khí. Mở ca-pô là cho nó thêm oxy, lửa có thể bùng lên trùm cả người đứng trước xe. NFPA khuyến cáo rõ: không mở ca-pô hay cốp xe khi nghi có cháy.
Nếu có bình chữa cháy trong xe và lửa còn rất nhỏ, mình có đường lùi, có thể xịt vào khe hở giữa ca-pô và thân xe, hoặc từ gầm xe lên. Lửa đã lan rộng, khói đen dày thì bỏ, đi xa, chờ lính cứu hoả. Không có tài sản nào đáng để đổi lấy vết bỏng mặt.
Những tình huống đặc biệt
Cháy trong hầm đường bộ
Nếu xe còn chạy được, hãy lái ra khỏi hầm. Nếu không, dừng sát lề, tắt máy, để chìa khoá trong xe để lực lượng cứu hộ di chuyển được xe, rồi đi bộ tới lối thoát hiểm hoặc ngách tránh nạn gần nhất theo biển hình người chạy màu xanh lá. Không ngồi lại trong xe: khói trong hầm tích tụ nhanh hơn ngoài trời. Dùng điện thoại khẩn cấp hoặc nút báo cháy trong hầm nếu có.
Xe điện bốc cháy
Cháy pin xe điện khó dập và có thể bùng lại sau nhiều giờ, kể cả khi đã tưởng tắt. Khi gọi 114, nói rõ đây là xe điện để lực lượng chữa cháy chuẩn bị đúng cách. Không tự dập, không đứng gần, không quay lại xe. Xe điện bị ngập nước hoặc va chạm mạnh vào gầm, dù chưa cháy, cũng nên để xa nhà và xa xe khác, rồi gọi kỹ thuật kiểm tra.
Bị kẹt trong xe đang cháy
Nếu cửa không mở được do va chạm, phá kính cửa hông bằng búa thoát hiểm, đập vào góc tấm kính. Đừng đập kính chắn gió phía trước — đó là kính dán nhiều lớp, không vỡ ra. Người bên ngoài giúp kéo người ra, gọi 114, không mở ca-pô.
Khói bốc ra ngay trong khoang lái
Khói từ khe điều hoà, dưới taplô hay dưới ghế thường là chập điện. Tắt điều hoà ngay để quạt không thổi thêm khói vào khoang, hạ kính để có không khí, rồi tấp vào lề và làm theo thứ tự ở trên. Không cố rút dây, gỡ cầu chì khi xe còn chạy. Nhựa và vải nội thất cháy sinh khói độc rất nhanh, nên khi đã dừng thì ra khỏi xe trước, nghĩ chuyện khác sau.
Đang chở khách, chở trẻ em
Người lái xe dịch vụ, xe gia đình chở con nhỏ cần nhớ: khoá trẻ em ở cửa sau làm trẻ không tự mở được. Khi dừng xe vì khói, người lớn phải tự đi vòng ra mở cửa sau, tháo dây ghế trẻ em và bế trẻ ra. Đừng bảo trẻ "tự xuống đi" rồi chạy lên trước gọi điện.
Lửa ở bánh xe
Phanh bó, lốp non hơi cọ xát lâu có thể làm bánh xe bốc khói, nhất là khi đổ đèo dài. Dừng lại, tắt máy, rời xe. Không dội nước lạnh vào lốp và phanh đang rất nóng khi còn đứng sát, vì hơi nước và lốp nổ có thể gây bỏng.
Nguyên nhân hay gặp và cách phòng
| Nguyên nhân | Phòng ngừa |
|---|---|
| Chập điện, nhất là do lắp thêm đèn, loa, camera, thiết bị không đúng kỹ thuật | Lắp đặt ở nơi có chuyên môn, không đấu nối tắt, không tự tăng công suất đèn |
| Rò rỉ nhiên liệu, dầu | Bảo dưỡng định kỳ, để ý vết dầu dưới chỗ đỗ, mùi xăng trong xe |
| Máy quá nhiệt | Kiểm tra nước làm mát, dừng xe khi kim nhiệt độ cao bất thường |
| Rác, lá khô, vật dụng mắc vào gầm, gần ống xả | Không đỗ xe trên bãi cỏ khô cao, kiểm tra gầm sau khi đi đường xấu |
| Chở can xăng, bình gas, hoá chất trong khoang | Không chở; nếu bắt buộc thì dùng can chuyên dụng, cố định, để thông thoáng |
| Bật lửa, sạc dự phòng, bình xịt để trên taplô dưới nắng | Không để những thứ này trong xe đỗ ngoài nắng |
Lực lượng Cảnh sát PCCC & CNCH nhiều lần khuyến cáo người dân không tự ý độ chế hệ thống điện ô tô, vì đây là nguyên nhân gặp nhiều trong các vụ cháy xe.
Hiểu lầm hay gặp
- "Ô tô cháy sẽ nổ tung ngay như trong phim." Hiếm khi. Nhưng lốp, bình nén khí, túi khí, giảm xóc có thể nổ khi bị nung, nên vẫn phải đứng xa.
- "Có bình chữa cháy là dập được." Bình xách tay trong xe chỉ hiệu quả với đám cháy rất nhỏ, mới bắt đầu.
- "Cứ chạy thêm cho tới trạm sửa xe." Chạy thêm là cấp thêm gió cho đám cháy và đem nó tới gần người khác.
Việc làm được ngay
- Gắn búa thoát hiểm ở chỗ người lái với tới; nếu có bình chữa cháy trong xe, cố định chắc, không để lăn dưới sàn.
- Kiểm tra lại những thiết bị điện đã lắp thêm vào xe; nhờ nơi có chuyên môn xem lại dây nối.
- Dọn khỏi xe bật lửa, bình xịt, can nhiên liệu.
- Nói với người hay đi cùng: thấy khói thì dừng, tắt máy, ra xe, đi xa, gọi 114 — không ai mở ca-pô.
- Lưu số 114, 115 và số đường dây nóng của tuyến cao tốc mình hay đi.
Câu hỏi thường gặp
Ô tô bốc khói khi đang chạy phải làm gì?
Bật xi-nhan, tấp vào lề, dừng hẳn và tắt máy. Cho mọi người ra khỏi xe, đi xa khoảng 30 mét trở lên rồi gọi 114. Không mở ca-pô và không quay lại lấy đồ.
Vì sao không được mở nắp ca-pô khi xe cháy?
Mở ca-pô làm luồng không khí ùa vào đám cháy đang thiếu oxy, lửa có thể bùng lên trùm người đứng trước. Nếu có bình chữa cháy và lửa còn nhỏ, xịt qua khe hở thay vì mở ca-pô.
Xe cháy rồi nên đứng cách bao xa?
NFPA khuyến cáo đứng cách khoảng 100 feet, tức khoảng 30 mét, và tránh hướng khói. Đứng ngoài làn đường, sau hàng rào nếu có, vì xe khác có thể lao vào hiện trường.
Xe điện cháy có khác xe xăng không?
Có. Cháy pin xe điện khó dập và có thể bùng lại sau nhiều giờ. Hãy báo rõ là xe điện khi gọi 114, không tự dập và không đứng gần xe.
Nguyên nhân phổ biến khiến ô tô bị cháy là gì?
Hay gặp là chập điện do lắp thêm thiết bị không đúng kỹ thuật, rò rỉ nhiên liệu, máy quá nhiệt và vật dễ cháy để trong xe. Bảo dưỡng định kỳ và không tự độ chế hệ thống điện giảm được phần lớn nguy cơ.