Gặp sự cố trên tàu điện, metro: dùng nút liên lạc khẩn cấp trong toa để báo cho lái tàu, làm theo hướng dẫn qua loa, và ở lại trong toa khi tàu dừng giữa hai ga, trừ khi nhân viên bảo sơ tán. Không tự mở cửa, không xuống đường ray. Khi cần ra ngoài, đi theo biển hình người chạy màu xanh lá và theo nhân viên. Có người bị nạn thì báo nhân viên và gọi 115; có cháy thì gọi 114.
Metro ở Việt Nam: vài điều nên biết
Việt Nam hiện có ba tuyến đường sắt đô thị đang khai thác: tuyến Cát Linh – Hà Đông ở Hà Nội (từ cuối năm 2021), đoạn trên cao tuyến Nhổn – ga Hà Nội (từ tháng 8/2024), và tuyến số 1 Bến Thành – Suối Tiên ở TP.HCM (từ cuối năm 2024), có đoạn đi ngầm ở trung tâm thành phố. Với nhiều người, đây là lần đầu tiên đi một phương tiện có quy trình an toàn rất khác xe buýt.
Điểm khác lớn nhất: trên metro, tự ý ra khỏi tàu thường nguy hiểm hơn ở lại. Đường ray đi trên cầu cạn cao hàng chục mét hoặc trong đường hầm, có hệ thống cấp điện điện áp cao, và có thể có tàu khác chạy trên đường ray bên cạnh.
Thiết bị khẩn cấp trong toa tàu
| Thiết bị | Dùng khi nào | Lưu ý |
|---|---|---|
| Nút / loa liên lạc khẩn cấp | Có người ngất, bị thương, đánh nhau, thấy khói, mùi khét, vật khả nghi | Bấm, chờ lái tàu hoặc trung tâm điều hành trả lời, nói rõ toa số mấy và chuyện gì |
| Tay mở cửa khẩn cấp | Chỉ khi tàu đã dừng hẳn VÀ có hướng dẫn của nhân viên, hoặc nguy hiểm tức thời không thể chờ | Mở cửa khi tàu đang ở cầu cạn, đường hầm có thể dẫn ra chỗ nguy hiểm |
| Bình chữa cháy | Đám cháy nhỏ, mới bắt đầu, mình có đường lùi | Báo cho lái tàu trước hoặc cùng lúc |
| Sơ đồ, hướng dẫn an toàn dán trong toa | Đọc khi rảnh | Biết trước thiết bị nằm ở đâu |
Vị trí và hình dạng nút liên lạc, tay mở cửa khác nhau giữa các tuyến. Lần sau đi tàu, dành một phút nhìn quanh toa để biết chúng ở đâu.
Khi tàu dừng giữa hai ga
Tàu có thể dừng giữa chừng vì mất điện, sự cố kỹ thuật, tín hiệu, hoặc có người trên đường ray. Thường thì sau một lúc tàu sẽ chạy tiếp hoặc được kéo về ga.
- Ngồi hoặc đứng yên, bám tay vịn. Nghe thông báo.
- Không tự mở cửa, không xuống đường ray. Đó là nơi có điện áp cao, có thể có tàu khác, và trên cầu cạn thì là độ cao nguy hiểm.
- Nếu mất điện, đèn chiếu sáng sự cố trong toa vẫn sáng một thời gian. Giữ pin điện thoại.
- Giúp người già, phụ nữ có thai, trẻ nhỏ có chỗ ngồi. Ai có bệnh tim, hen, hoảng sợ chỗ kín thì báo nhân viên qua nút liên lạc.
- Khi nhân viên quyết định sơ tán, họ sẽ cắt điện đường ray và dẫn hành khách đi theo lối đi bộ dọc cầu cạn hoặc đường hầm, hoặc sang một tàu khác. Đi theo đúng hướng dẫn, một hàng, không chen.
Khi có khói, có cháy trên tàu
- Bấm nút liên lạc khẩn cấp, báo cho lái tàu toa nào có khói.
- Đi sang toa khác, ra xa chỗ có khói, nếu các toa thông nhau.
- Không mở cửa tàu khi tàu đang chạy hay đang dừng trong đường hầm trừ khi được hướng dẫn. Nguyên tắc chung của vận hành metro nhiều nước là: khi có cháy, tàu sẽ cố chạy tới ga kế tiếp, vì sơ tán ở ga an toàn và nhanh hơn nhiều so với sơ tán giữa đường hầm.
- Khi tàu vào ga và cửa mở, ra nhanh, đi theo biển hình người chạy màu xanh lá lên mặt đất. Không dùng thang máy; thang cuốn có thể bị dừng — đi bộ trên thang cuốn đứng yên cũng được, nhưng theo hướng dẫn của nhân viên.
- Ra khỏi ga rồi thì gọi 114 nếu chưa ai gọi, và ở xa lối ra để không chắn đường người phía sau.
An toàn ở sân ga
- Đứng sau vạch an toàn trên sân ga, nhất là khi tàu vào ga. Luồng gió và khoảng cách giữa người và tàu rất dễ đánh giá sai.
- Rơi đồ xuống đường ray: báo nhân viên ngay. Không bao giờ tự nhảy xuống nhặt, kể cả điện thoại.
- Khe hở giữa tàu và sân ga: dắt tay trẻ khi bước lên, xuống. Bánh xe đẩy, xe lăn đi thẳng góc qua khe.
- Không chặn cửa đang đóng bằng tay, chân, túi. Cửa có cảm biến nhưng không phải lúc nào cũng nhận ra vật mỏng như quai túi. Lỡ chuyến thì chờ chuyến sau.
- Giờ cao điểm đông người: đi chậm, giữ trẻ sát người. Chuyện chen lấn và an toàn trong đám đông có bài riêng ở wiki trontim.
Có người bị nạn trên tàu
- Bấm nút liên lạc khẩn cấp, báo toa và tình trạng người bệnh. Nhân viên có thể cho tàu chờ ở ga kế tiếp để đưa người xuống.
- Gọi 115, nói rõ tàu đang tới ga nào.
- Đặt người ngất nằm nghiêng an toàn nếu còn thở, giữ đường thở thông. Làm hồi sức tim phổi nếu người đó ngừng thở và mình đã được học.
- Nhường chỗ, dãn ra cho người bệnh có không khí và để nhân viên tiếp cận.
Những hiểu lầm hay gặp
- "Tàu dừng lâu thì cứ mở cửa đi bộ về ga." Sai. Đường ray có thể còn điện, có thể có tàu chạy ngược chiều, cầu cạn không có lan can cho người đi bộ ở mọi đoạn.
- "Bấm nút khẩn cấp sẽ bị phạt." Nút được làm ra để dùng khi có chuyện thật. Chỉ việc bấm bừa, đùa nghịch mới là vi phạm nội quy.
- "Metro đi ngầm thì kẹt dưới hầm không có không khí." Đường hầm và nhà ga ngầm có hệ thống thông gió, hút khói. Việc của hành khách là bình tĩnh và làm theo hướng dẫn.
Việc làm được ngay
- Lần tới đi metro, tìm trong toa: nút liên lạc khẩn cấp, bình chữa cháy, tay mở cửa khẩn cấp. Không chạm vào, chỉ ghi nhớ.
- Ở ga quen đi, nhìn xem các lối ra lên mặt đất nằm ở đâu, không chỉ lối mình hay dùng.
- Dạy con: đứng sau vạch, rơi đồ thì gọi nhân viên, lạc nhau thì tới chỗ nhân viên ở ga và chờ.
- Lưu số 114, 115, 113 và số đường dây nóng của tuyến metro mình hay đi (thường dán ở ga và trong toa).
Câu hỏi thường gặp
Tàu metro dừng giữa đường thì có được tự mở cửa không?
Không nên. Đường ray có thể còn điện áp cao, có thể có tàu khác, và nhiều đoạn đi trên cầu cạn hoặc trong hầm. Hãy ở trong toa, nghe thông báo và chỉ ra ngoài khi nhân viên hướng dẫn sơ tán.
Nút báo khẩn cấp trên tàu điện dùng khi nào?
Khi có người ngất, bị thương, có khói hoặc mùi khét, có ẩu đả hay vật khả nghi. Bấm nút, chờ lái tàu trả lời rồi nói rõ toa số mấy và chuyện gì đang xảy ra.
Có cháy trên tàu metro thì làm gì?
Báo ngay cho lái tàu qua nút liên lạc khẩn cấp, đi sang toa xa khói và chờ tàu vào ga kế tiếp. Khi cửa mở thì ra nhanh, đi theo biển hình người chạy màu xanh lá lên mặt đất, không dùng thang máy.
Rơi điện thoại xuống đường ray metro phải làm sao?
Báo ngay cho nhân viên nhà ga, họ có dụng cụ và quy trình để lấy đồ an toàn khi đã kiểm soát tàu chạy. Tuyệt đối không tự nhảy xuống đường ray.
Việt Nam có những tuyến metro nào đang chạy?
Hiện có tuyến Cát Linh – Hà Đông và đoạn trên cao tuyến Nhổn – ga Hà Nội ở Hà Nội, cùng tuyến số 1 Bến Thành – Suối Tiên ở TP.HCM. Các tuyến khác đang trong giai đoạn xây dựng hoặc chuẩn bị đầu tư.