Khi trường có báo cháy, việc của thầy cô là dẫn cả lớp ra theo lối đã định, mang theo danh sách lớp, đóng cửa phòng, đếm học sinh ở điểm tập kết và báo ngay ai còn thiếu. Việc của học sinh là bỏ cặp sách lại, xếp hàng, đi theo cô, không quay lại, không tách nhóm. Người lớn gọi 114; có trẻ bị thương, ngạt khói thì gọi 115. Một buổi sơ tán ở trường thành công hay không phụ thuộc vào việc lớp đã tập đúng như thế bao nhiêu lần.
Vì sao trường học cần quy trình riêng
Trường học khác văn phòng ở mấy điểm:
- Trẻ không tự quyết định: chúng làm theo người lớn, hoặc làm theo nhau. Một học sinh chạy ngược lại lấy cặp là có thể kéo theo cả nhóm.
- Đông người cùng một giờ: hàng trăm, hàng nghìn học sinh dồn vào cầu thang trong vài phút.
- Nhiều chỗ ngoài lớp học: nhà vệ sinh, thư viện, phòng thí nghiệm, sân thể dục, căng tin, phòng y tế — học sinh ở đó vào lúc chuông reo không có cô chủ nhiệm bên cạnh.
- Có trẻ cần hỗ trợ: trẻ khuyết tật, trẻ đang bị thương, trẻ nhỏ ở trường liên cấp.
Vì thế, ở trường, kế hoạch thoát hiểm không chỉ là biển xanh lá và cầu thang. Nó là phân công: ai dẫn lớp nào, ai kiểm tra nhà vệ sinh, ai hỗ trợ học sinh khuyết tật, ai giữ danh sách, ai gọi 114, điểm tập kết ở đâu.
Việc của thầy cô khi có báo cháy
- Dừng giờ học, ra lệnh ngắn gọn: "Cả lớp đứng dậy, bỏ cặp lại, xếp hàng ra cửa."
- Cầm danh sách lớp (sổ điểm danh, ảnh danh sách trên điện thoại). Đây là thứ duy nhất giáo viên nên mang theo.
- Cử hai học sinh dẫn đầu (nếu lớp đã tập) và cô đi cuối để không bỏ sót ai, hoặc theo phân công của trường.
- Kiểm tra lớp lần cuối, đóng cửa phòng. Đóng cửa giữ khói không tràn ra hành lang.
- Đi theo lối thoát đã định cho lớp mình. Nếu lối đó có khói, chuyển sang lối thứ hai theo biển người chạy màu xanh lá.
- Không dùng thang máy.
- Tới điểm tập kết, đếm và điểm danh ngay. Báo cho người chỉ huy của trường: lớp đủ hay thiếu, thiếu ai, lúc chuông reo em đó đang ở đâu (nhà vệ sinh, phòng y tế, đi lấy đồ…).
- Không quay lại tìm học sinh thiếu. Báo cho lực lượng chữa cháy hoặc người chỉ huy, họ sẽ tìm.
Việc của học sinh: dạy theo lứa tuổi
| Lứa tuổi | Dạy gì | Cách dạy |
|---|---|---|
| Mầm non, lớp 1–2 | Nghe chuông là đứng dậy theo cô; nắm tay bạn; không trốn dưới gầm bàn | Tập như một hoạt động đi bộ có nhịp, hát một câu ngắn, khen khi làm đúng |
| Tiểu học lớp 3–5 | Bỏ cặp lại; xếp hàng; ở trong nhà vệ sinh thì ra hành lang, nhập lớp gần nhất | Diễn tập có báo trước, rồi diễn tập không báo trước |
| THCS, THPT | Biết hai lối thoát của tầng; biết điểm tập kết; báo cô khi bạn vắng; giúp bạn khuyết tật theo phân công | Cho học sinh tham gia lập sơ đồ, làm người dẫn hàng |
Một điều quan trọng với trẻ nhỏ: trẻ sợ thường đi trốn — dưới gầm bàn, trong tủ, trong nhà vệ sinh. Lực lượng PCCC nhiều nước nhấn mạnh phải dạy rõ cho trẻ rằng khi có cháy, không được trốn; phải đi ra theo người lớn và nếu bị lạc thì gọi to, tìm người lớn mặc đồng phục.
Trong các buổi tập, không chấm điểm, không xếp hạng lớp nào "nhanh nhất". Mục tiêu là mọi trẻ ra ngoài an toàn và bình tĩnh, không phải thi chạy.
Học sinh không ở trong lớp khi chuông reo
Đây là chỗ hay bị bỏ sót. Quy ước cần dạy và tập:
- Ở nhà vệ sinh, hành lang: ra ngay, nhập vào lớp gần nhất đang sơ tán, báo với cô lớp đó tên mình và lớp mình.
- Ở thư viện, phòng thí nghiệm, phòng máy: đi theo thầy cô phụ trách phòng đó.
- Ở sân, căng tin: đi thẳng tới điểm tập kết, tìm lớp mình.
- Tới điểm tập kết thì tìm cô chủ nhiệm báo có mặt, kể cả khi đã đi cùng lớp khác.
Học sinh cần hỗ trợ
Mỗi học sinh khuyết tật vận động, khiếm thị, khiếm thính hoặc đang bị thương (bó bột, chống nạng) nên có kế hoạch riêng: ai đi cùng em, đi lối nào, nếu không xuống cầu thang được thì chờ ở đâu và ai báo cho lực lượng cứu hộ. Học sinh khiếm thính có thể không nghe chuông; bạn ngồi cạnh và cô giáo cần được phân công báo cho em. Bài về người đi xe lăn, người già khi sơ tán trong danh mục này có thêm chi tiết.
Diễn tập: làm thật chứ không làm cho có
Ngày 4/10 hằng năm là Ngày toàn dân phòng cháy, chữa cháy; nhiều trường chọn dịp này để tập. Một buổi diễn tập có giá trị khi:
- Có lúc tập không báo trước giờ, để biết phản ứng thật.
- Có lúc giả định lối thoát chính bị chặn, buộc các lớp dùng lối thứ hai.
- Tập vào giờ ra chơi, giờ ăn trưa, khi học sinh không ở trong lớp.
- Sau buổi tập, giáo viên ghi lại: lớp mất bao lâu, có học sinh nào lạc, cầu thang nào tắc, cửa nào khó mở — rồi sửa.
- Phối hợp với lực lượng Cảnh sát PCCC & CNCH địa phương; nhiều nơi có chương trình tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng cho học sinh.
Bài về diễn tập ở cơ quan, trường học trong danh mục Tâm lý lúc nguy cấp nói kỹ hơn vì sao tập thật mới có tác dụng.
Phụ huynh làm được gì
- Hỏi con: "Khi chuông cháy reo ở trường, con làm gì? Con ra chỗ nào?" Nếu con không trả lời được, hỏi cô chủ nhiệm.
- Không tới trường đón con giữa lúc đang sơ tán — chặn đường xe chữa cháy và làm rối việc điểm danh. Chờ thông báo của trường về nơi đón.
- Cập nhật số điện thoại liên lạc với trường.
Việc làm được ngay
- Thầy cô: kiểm tra lớp mình có hai lối thoát không, danh sách lớp có sẵn trên điện thoại không, đã cử học sinh dẫn hàng chưa.
- Ban giám hiệu: rà lại phân công kiểm tra nhà vệ sinh, thư viện, phòng y tế khi sơ tán.
- Phụ huynh: hỏi con về điểm tập kết của trường tối nay.
- Lưu số 114, 115 ở bảng tin phòng giáo viên.
Câu hỏi thường gặp
Khi trường có cháy, giáo viên phải làm gì?
Dừng giờ học, cho học sinh bỏ cặp lại và xếp hàng, cầm theo danh sách lớp, đóng cửa phòng, dẫn lớp theo lối thoát đã định. Tới điểm tập kết thì đếm, điểm danh ngay và báo ai còn thiếu cho người chỉ huy.
Học sinh đang ở nhà vệ sinh khi chuông cháy reo thì làm sao?
Ra ngay, nhập vào lớp gần nhất đang sơ tán và báo tên với cô giáo lớp đó. Tới điểm tập kết thì tìm cô chủ nhiệm để báo có mặt. Không quay về lớp lấy đồ.
Vì sao không được cho trẻ trốn dưới gầm bàn khi cháy?
Trẻ sợ thường trốn vào gầm bàn, tủ, nhà vệ sinh, khiến lực lượng cứu hộ khó tìm thấy trong khói. Phải dạy trẻ đi ra theo người lớn, và nếu lạc thì gọi to, tìm người lớn mặc đồng phục.
Ngày toàn dân phòng cháy chữa cháy là ngày nào?
Ngày 4/10 hằng năm là Ngày toàn dân phòng cháy, chữa cháy. Nhiều trường chọn dịp này để tổ chức diễn tập sơ tán và tuyên truyền kỹ năng cho học sinh.
Phụ huynh có nên tới trường đón con khi trường đang sơ tán không?
Không nên tới ngay giữa lúc sơ tán vì dễ chặn đường xe chữa cháy và làm rối việc điểm danh. Hãy chờ thông báo của trường về nơi và thời điểm đón con.
