Ở văn phòng cao tầng, khi chuông báo cháy reo: dừng việc, rời chỗ ngồi ngay, đi thang bộ theo biển người chạy màu xanh lá, nghe theo người phụ trách tầng, ra tới điểm tập kết và báo tên để được điểm danh. Không đi thang máy, không quay lại lấy laptop. Ai thấy khói lửa mà chưa có báo động thì nhấn nút báo cháy và gọi 114. Hai việc nhỏ quyết định cả quy trình: biết người phụ trách tầng là ai, và biết điểm tập kết ở đâu.
Người phụ trách tầng là ai
Trong một toà văn phòng được tổ chức tốt, mỗi tầng hoặc mỗi công ty thuê có người phụ trách sơ tán — ở nước ngoài thường gọi là fire warden. Đó thường là nhân viên bình thường được phân công và tập huấn, đeo áo hoặc băng tay nổi bật khi có sự cố. Ở Việt Nam, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2024 (hiệu lực từ 1/7/2025) cùng các văn bản hướng dẫn quy định trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở trong việc tổ chức lực lượng PCCC tại chỗ, phương án chữa cháy, cứu nạn và huấn luyện; người phụ trách tầng là một phần của cách tổ chức đó.
Việc của người phụ trách tầng khi có báo cháy:
- Hô lệnh sơ tán, hướng mọi người về buồng thang bộ đúng.
- Kiểm tra nhanh phòng họp, nhà vệ sinh, phòng kho xem còn ai không — không mở cửa phòng đang có khói.
- Hỗ trợ người khuyết tật, phụ nữ có thai, người bị thương, khách lạ.
- Đóng cửa sau khi rời đi để hạn chế khói lan.
- Ra điểm tập kết, điểm danh, báo cáo cho chỉ huy toà nhà hoặc lực lượng chữa cháy: tầng mình đã ra hết chưa, ai còn thiếu, ở đâu.
Nếu bạn không biết người phụ trách tầng mình là ai, đó là việc nên hỏi ngay tuần này.
Điểm tập kết: vì sao phải tới và phải ở lại
Điểm tập kết là một chỗ ngoài trời, cách toà nhà đủ xa, được chọn trước: bãi đỗ xe, sân, khoảng đất trống bên kia đường. Có biển xanh lá hình nhóm người với mũi tên hướng vào.
Nhiều người ra khỏi toà nhà rồi thì đi luôn về nhà, ra quán cà phê, hoặc đứng tụ tập ngay trước cửa toà nhà. Cả ba đều gây hại:
- Đi về luôn: người phụ trách điểm danh thấy thiếu tên, lực lượng cứu nạn có thể phải vào toà nhà đang cháy để tìm một người thật ra đã ở nhà.
- Đứng trước cửa: chắn lối ra của người phía sau và lối vào của xe chữa cháy; kính, vật rơi từ trên cao có thể trúng người.
- Tự ý quay lại: không ai biết bạn đã vào lại.
Hãy tới điểm tập kết, báo tên cho người phụ trách, và ở đó cho tới khi được thông báo có thể về hoặc vào lại toà nhà.
Khi chuông báo cháy reo: từng bước cho nhân viên
- Dừng việc. Không lưu file, không tắt máy, không chờ xong cuộc gọi.
- Cầm theo điện thoại, áo khoác nếu đang ở ngay tay. Không lục ngăn kéo, không mang laptop.
- Đóng cửa phòng khi ra.
- Đi về buồng thang bộ gần nhất theo biển xanh lá. Nếu có khói ở thang đó, sang thang khác.
- Đi xuống, bám tay vịn, không chạy, không chen. Nhập dòng người từ các tầng trên một cách trật tự.
- Không đi thang máy, trừ khi lực lượng chữa cháy chỉ huy sử dụng thang máy chữa cháy để sơ tán người cần hỗ trợ.
- Ra điểm tập kết, báo tên.
"Chuông báo giả", "chắc lại diễn tập" là câu nghe nhiều nhất trong các toà văn phòng. Có thể đúng. Nhưng không ai đứng ở bàn làm việc mà phân biệt được báo giả với báo thật. Thói quen đi ngay mỗi lần chuông reo mới là thứ cứu người vào lần chuông là thật. Danh mục Tâm lý lúc nguy cấp có bài về vì sao nhiều người không chạy khi chuông reo.
Sơ tán theo tầng và sơ tán toàn bộ
Ở một số toà nhà rất cao, phương án có thể là sơ tán theo giai đoạn: tầng cháy và các tầng sát trên, sát dưới đi trước, các tầng khác chờ lệnh qua loa. Mục đích là để buồng thang không bị quá tải và tầng nguy hiểm nhất ra trước. Nếu toà nhà bạn áp dụng cách này, hãy nghe kỹ thông báo và làm đúng hướng dẫn của người phụ trách. Nếu thấy khói ở tầng mình, dù chưa có lệnh, hãy rời đi và báo ngay.
Nếu bạn là người phụ trách tầng
Được giao vai trò này thì nên chuẩn bị: một danh sách nhân viên tầng mình cập nhật hằng tháng (có cả người làm từ xa, người đang nghỉ phép để không tìm nhầm), biết hai buồng thang, biết điểm tập kết, biết ai cần hỗ trợ, có người thay thế khi mình vắng. Khi có báo cháy, bạn là người ra sau cùng của tầng — nhưng không phải người hùng: thấy khói dày ở đâu thì không vào kiểm tra chỗ đó, rời đi và báo cho lực lượng chữa cháy.
Những việc làm sai thường gặp ở văn phòng
| Việc làm sai | Hậu quả |
|---|---|
| Chèn cửa buồng thang để đi lại cho tiện | Khói tràn vào buồng thang khi có cháy |
| Chất thùng giấy, tài liệu trong buồng thang, hành lang | Thu hẹp lối thoát, thêm vật cháy |
| Cắm nối nhiều ổ điện, sạc qua đêm dưới gầm bàn | Nguy cơ chập cháy ngoài giờ làm việc |
| Lờ đi buổi diễn tập | Không biết thang bộ dẫn ra đâu, không biết điểm tập kết |
| Che nút báo cháy, bình chữa cháy bằng tủ, cây cảnh | Mất thời gian tìm khi cần |
| Khoá cửa thoát hiểm ở tầng trệt vì an ninh | Người xuống tới nơi mà không ra được |
Khách tới văn phòng, người làm ca đêm
- Khách tới họp không biết toà nhà. Người mời họp có trách nhiệm dẫn khách ra khi có báo cháy và báo tên khách khi điểm danh.
- Người làm ca đêm, cuối tuần, khi toà nhà vắng: biết số điện thoại bảo vệ trực, biết buồng thang nào mở, và nói với ai đó mình đang ở tầng nào.
- Người khuyết tật vận động, người đang bị thương: báo trước với người phụ trách tầng để có kế hoạch hỗ trợ riêng (xem bài về người đi xe lăn, người già khi sơ tán trong danh mục này).
Việc làm được ngay
- Hỏi: người phụ trách sơ tán tầng mình là ai? Điểm tập kết của toà nhà ở đâu?
- Đi thử buồng thang bộ từ tầng mình ra tới điểm tập kết, xem mất bao lâu, cửa nào phải đẩy.
- Tìm nút báo cháy và bình chữa cháy gần bàn mình nhất.
- Lần diễn tập tới, đi thật như có cháy thật, mang theo đồng nghiệp mới.
- Lưu số 114, 115 và số bảo vệ toà nhà.
Câu hỏi thường gặp
Điểm tập kết khi có cháy là gì?
Là chỗ ngoài trời được chọn trước, cách toà nhà đủ xa, nơi mọi người tập trung sau khi sơ tán để người phụ trách điểm danh. Nhờ điểm danh, lực lượng chữa cháy biết còn ai bên trong và không phải mạo hiểm tìm người đã ra.
Người phụ trách sơ tán tầng làm gì?
Người này hô lệnh sơ tán, hướng mọi người tới thang bộ, kiểm tra nhanh phòng họp và nhà vệ sinh, hỗ trợ người cần giúp, rồi điểm danh ở điểm tập kết và báo cáo cho chỉ huy toà nhà hoặc lực lượng chữa cháy.
Chuông báo cháy văn phòng reo có cần đi ra không?
Có. Không ai đứng ở bàn làm việc mà phân biệt được chuông giả với chuông thật. Dừng việc, rời đi bằng thang bộ, ra điểm tập kết và báo tên. Thói quen này là thứ cứu người vào lần chuông là thật.
Ra khỏi toà nhà rồi có được đi về luôn không?
Không nên. Hãy tới điểm tập kết và báo tên. Nếu bạn đi về mà không báo, người phụ trách sẽ thấy thiếu người và lực lượng cứu nạn có thể phải vào toà nhà đang cháy để tìm bạn.
Luật nào quy định về phòng cháy ở cơ quan, văn phòng?
Hiện hành là Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2024, có hiệu lực từ 1/7/2025, cùng các nghị định, thông tư hướng dẫn. Người đứng đầu cơ sở có trách nhiệm tổ chức lực lượng tại chỗ, phương án và huấn luyện.
