Xe chết máy giữa đường ngang đường sắt: cho mọi người xuống xe ngay và rời khỏi đường ray, đi chếch về phía tàu đang tới và ra xa khỏi đường ray, rồi mới gọi 113 hoặc báo cho người gác chắn. Đừng ngồi lại cố đề máy khi đã nghe còi hay thấy đèn tàu. Đoàn tàu không thể dừng kịp; chiếc xe thì mua lại được.
Vì sao tàu không dừng kịp
Tàu hoả rất nặng, chạy trên bánh thép và ray thép, ma sát nhỏ. Khi lái tàu thấy chướng ngại vật và kéo phanh khẩn cấp, đoàn tàu vẫn trượt đi một quãng rất dài — từ vài trăm mét tới hơn một ki-lô-mét tuỳ tốc độ và tải trọng. Lái tàu cũng không đánh lái tránh được.
Thêm một điều người đi đường hay đánh giá sai: tàu tới nhanh hơn ta tưởng. Vật lớn đi thẳng về phía ta trông như chậm. Nhiều người nghĩ "còn xa" rồi bước vào đường ngang và không kịp ra.
Thứ tự việc phải làm khi xe kẹt trên đường ray
- Xuống xe ngay, cả người lái lẫn hành khách. Mở khoá cửa, tháo dây cho trẻ, giúp người già.
- Đi ra xa khỏi đường ray, chếch về phía tàu đang tới (khoảng một góc xiên, không đi song song với đường ray). Lý do: khi tàu đâm vào xe, xe và mảnh vỡ bị hất về phía trước theo hướng tàu chạy. Đi về phía tàu tới, ra xa đường ray, là tránh khỏi vùng mảnh vỡ văng.
- Nếu chưa thấy tàu và chắn chưa hạ: vẫn cho người xuống trước. Rồi gọi ngay 113 hoặc báo cho người gác chắn, trạm gác gần nhất, để họ báo cho tàu.
- Chỉ khi chắc chắn không có tàu, không có tín hiệu báo tàu tới, người ở ngoài mới cùng nhau đẩy xe ra khỏi đường ray hoặc người lái thử đề lại một lần. Đèn đỏ nháy, chuông kêu, chắn hạ là dừng mọi việc, rời ray.
- Ai có đèn, khăn sáng màu thì đứng xa phía tàu tới vẫy báo hiệu nếu làm được an toàn — tuyệt đối không đứng trên ray.
Với xe máy: chết máy giữa đường ngang thì dắt xe ra ngay, đừng ngồi đạp nổ. Nếu nghe còi tàu và xe kẹt bánh vào khe ray, bỏ xe, chạy ra.
Đường ngang ở Việt Nam: vì sao rủi ro cao
Đường sắt Việt Nam chạy xuyên qua khu dân cư, nhiều đoạn sát mép nhà, sát chợ. Ngoài các đường ngang có gác chắn hoặc có cảnh báo tự động, còn rất nhiều lối đi tự mở: người dân tự mở đường băng qua đường sắt, không có chắn, không có đèn, không có người gác. Phần lớn các vụ tai nạn giữa tàu và xe xảy ra ở những chỗ như vậy.
| Loại đường ngang | Có gì | Người đi đường phải làm |
|---|---|---|
| Có người gác, có chắn | Chắn, đèn, chuông, nhân viên gác | Dừng khi chắn bắt đầu hạ, đèn đỏ nháy, chuông kêu |
| Cảnh báo tự động | Đèn đỏ nháy, chuông; có nơi có cần chắn tự động | Dừng khi đèn nháy, chuông kêu, kể cả khi chưa thấy tàu |
| Chỉ có biển báo | Biển cảnh báo giao với đường sắt | Dừng hẳn, nhìn hai phía, nghe, rồi mới qua |
| Lối đi tự mở | Không có gì | Nguy hiểm nhất; tránh đi nếu có đường khác; nếu phải qua thì dừng hẳn, nhìn, nghe, qua nhanh |
Luật nói gì
Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 (hiệu lực từ 1/1/2025), tại nơi đường bộ giao nhau với đường sắt, phương tiện đường sắt được quyền ưu tiên. Người tham gia giao thông đường bộ phải dừng lại khi có tín hiệu đèn đỏ, chuông báo, chắn đã đóng hoặc đang đóng, hoặc khi có người gác báo dừng; phải dừng ở khoảng cách an toàn trước đường sắt. Khi phương tiện bị hư hỏng ngay trên đường ngang, người lái phải bằng mọi cách nhanh nhất đưa phương tiện ra khỏi phạm vi an toàn của đường sắt và báo hiệu cho tàu. Chi tiết từng điều, khoản nên tra văn bản luật gốc.
Phòng trước để không bao giờ kẹt
- Không bao giờ dừng xe trên đường ray. Trước khi qua, nhìn xem phía bên kia có đủ chỗ cho cả xe mình không. Nếu bên kia đang kẹt xe, chờ ở ngoài vạch dừng, đừng nhích vào giữa đường ray rồi đứng đó.
- Không vượt khi chắn đang hạ, không lách qua khe chắn, không vượt khi đèn đỏ nháy dù thấy tàu "còn xa".
- Qua đường ngang bằng số thấp, đều ga, không chuyển số giữa chừng với xe số sàn, để tránh chết máy.
- Xe gầm thấp, xe chở hàng dài: chú ý chỗ đường ngang cao hơn mặt đường, dễ cạ gầm và mắc kẹt.
- Bỏ tai nghe, giảm âm nhạc trong xe, hạ kính khi tới gần đường ngang không có chắn để nghe còi tàu.
- Sau khi một đoàn tàu qua, đừng lao qua ngay: có thể có tàu thứ hai trên đường ray khác ở những đoạn có nhiều đường ray.
Người đi bộ và đường sắt
Không đi bộ dọc đường ray, không ngồi chơi, chụp ảnh trên đường ray hay ở "phố cà phê đường tàu" khi chính quyền đã cấm. Tàu đi qua tạo luồng gió hút mạnh; đứng sát mép đường ray khi tàu chạy qua là nguy hiểm, cần lùi xa. Thân tàu cũng rộng hơn khổ đường ray hai bên, nên đứng ngay mép ray vẫn có thể bị quệt.
Khi đã có tai nạn
- Gọi 113, 115; có cháy hoặc người kẹt trong xe thì gọi 114.
- Không chạy lên đường ray để xem hay để giúp khi chưa chắc không có tàu khác tới.
- Báo cho người gác chắn hoặc nhà ga gần nhất để chặn tàu trên tuyến.
Việc làm được ngay
- Nghĩ lại các đường ngang trên lối đi làm, đi học của mình: chỗ nào có chắn, chỗ nào là lối đi tự mở. Nếu có đường khác an toàn hơn, chọn đường đó.
- Nói với cả nhà: "Xe kẹt trên đường ray thì xuống ngay, đi chếch về phía tàu tới, ra xa ray, rồi mới gọi."
- Tập thói quen: tới đường ngang thì tắt nhạc, hạ kính, nhìn hai phía, và chỉ vào khi bên kia đủ chỗ cho cả xe.
- Lưu số 113, 114, 115, dạy con không chơi gần đường tàu.
Câu hỏi thường gặp
Xe chết máy trên đường ray phải làm gì?
Cho mọi người xuống xe ngay, rời đường ray, đi chếch về phía tàu đang tới và ra xa ray. Sau đó gọi 113 hoặc báo người gác chắn để họ báo cho tàu. Chỉ đẩy xe hoặc đề lại khi chắc chắn không có tàu tới.
Vì sao phải chạy về phía tàu đang tới?
Khi tàu đâm vào xe, xe và mảnh vỡ bị hất theo hướng tàu chạy. Đi chếch về phía tàu tới và ra xa đường ray giúp tránh vùng mảnh vỡ văng. Đi song song hay đi theo hướng tàu chạy là đi vào đúng vùng nguy hiểm.
Tàu hoả phanh gấp thì bao xa mới dừng?
Tuỳ tốc độ và tải trọng, đoàn tàu có thể trượt từ vài trăm mét đến hơn một ki-lô-mét sau khi phanh khẩn cấp. Lái tàu cũng không đánh lái tránh được. Vì vậy người trên đường bộ luôn phải nhường tàu.
Đường ngang không có chắn qua thế nào cho an toàn?
Dừng hẳn trước đường ray, tắt nhạc, nhìn cả hai phía và lắng nghe. Chỉ qua khi chắc không có tàu và phía bên kia đủ chỗ cho cả xe. Qua bằng số thấp, đều ga, không dừng trên ray.
Luật quy định gì khi đi qua đường sắt?
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định tàu hoả được ưu tiên tại nơi giao nhau. Người đi đường bộ phải dừng khi đèn đỏ nháy, chuông kêu, chắn đang hạ hoặc có người gác báo dừng. Xe hỏng trên đường ngang phải được đưa ra khỏi phạm vi đường sắt nhanh nhất.