Bị chó dữ đuổi, đừng quay lưng bỏ chạy. Hãy dừng lại, đứng yên, nghiêng người sang một bên, tay để sát thân, không nhìn thẳng vào mắt chó, nói giọng trầm và bình thản, rồi lùi chậm ra xa khi chó bớt căng. Nếu có túi xách, áo khoác, xe đạp, hãy đặt chúng giữa mình và con chó. Bị cắn thì rửa vết thương ngay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy khoảng 15 phút và đi tiêm phòng dại.
Lời khuyên này nghe ngược với bản năng: thấy chó lao tới, ai cũng muốn chạy. Nhưng người không bao giờ chạy nhanh hơn một con chó, và việc chạy lại biến mình thành thứ để chó đuổi theo.
Vì sao chạy làm mọi chuyện tệ hơn
- Chó chạy nhanh hơn người. Một con chó cỡ vừa dễ dàng đuổi kịp người chạy hết sức trong vài giây.
- Vật chuyển động kích thích đuổi theo. Nhiều con chó có phản xạ đuổi bắt thứ chạy đi: mèo, gà, xe máy, người chạy bộ. Đứng yên làm mình "kém thú vị" hơn.
- Quay lưng là để lộ chân, mông, lưng — những chỗ chó hay cắn khi đuổi. Đứng nghiêng thì còn nhìn thấy chó và che được phần người.
- Chạy dễ ngã. Ngã xuống đất là tình huống tệ nhất khi bị chó tấn công.
Phần lớn chó sủa, lao ra cổng không có ý định cắn tới cùng. Chúng đang đuổi người lạ ra khỏi "lãnh thổ" — cái sân, đầu ngõ, đoạn đường trước nhà. Khi người đứng yên rồi từ từ đi xa, chó thường dừng lại.
Đọc ngôn ngữ cơ thể của chó
| Chó làm gì | Thường có nghĩa | Mình nên |
|---|---|---|
| Sủa từ xa, đứng yên trong cổng | Cảnh báo, giữ nhà | Đi tiếp bình thường, không nhìn chằm chằm, giữ khoảng cách |
| Lông gáy dựng, người cứng đơ, nhìn chằm chằm | Căng thẳng, có thể tấn công | Dừng lại, đứng nghiêng, không nhìn vào mắt, lùi chậm |
| Nhe răng, gầm gừ, tai cụp sát | Sợ hãi hoặc sẵn sàng cắn | Đứng yên, không giơ tay, không la hét, đặt vật cản giữa hai bên |
| Lao tới rồi dừng, sủa, lùi lại, lao tới | Doạ, thử phản ứng | Đứng vững, nói giọng trầm "Về đi", lùi chậm khi chó lùi |
| Đuôi vẫy thấp, thân mềm, tiến lại đánh hơi | Tò mò, thường không nguy hiểm | Đứng yên, để chó ngửi rồi đi; không cúi xuống vuốt ve chó lạ |
Đuôi vẫy không phải lúc nào cũng là vui; chó căng thẳng cũng vẫy đuôi, thường là đuôi dựng cao, vẫy cứng. Nhìn cả cơ thể chứ không chỉ cái đuôi.
Đứng yên đúng cách: từng bước
- Dừng lại. Không chạy, không đột ngột quay lưng.
- Đứng nghiêng người so với con chó, tay buông sát thân hoặc khoanh trước ngực, nắm tay để giấu ngón tay.
- Không nhìn thẳng vào mắt chó. Nhìn vào phía thân hoặc chân nó để vẫn quan sát được.
- Giữ im hoặc nói giọng trầm, đều: "Về đi", "Không". Đừng la hét, đừng cười to.
- Đặt vật cản: túi xách, ba lô, áo khoác cầm ra trước, xe đạp, ô, ghế nhựa. Nếu chó lao vào, để nó cắn vào vật đó.
- Lùi chậm khi chó đã bớt căng, vẫn đứng nghiêng, không quay lưng, cho tới khi ra khỏi khu vực chó canh.
- Gọi chủ nhà nếu có, gọi to để người trong nhà ra giữ chó.
Nếu chó vẫn tấn công
- Đưa vật cản ra trước để chó cắn vào túi, áo, ba lô thay vì tay.
- Giữ thăng bằng, đừng ngã. Lùi vào tường, cột, xe để có chỗ dựa.
- Nếu bị quật ngã: cuộn người lại, mặt úp xuống, hai tay ôm gáy, che mặt và cổ, nằm yên.
- Gọi người xung quanh. Gọi 113 nếu chó vẫn tiếp tục hung hăng, 115 nếu bị thương nặng.
Bị chó cắn: làm ngay những việc này
Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Bộ Y tế, mọi vết cắn, cào của chó đều cần được xử lý như có nguy cơ bệnh dại cho tới khi được nhân viên y tế đánh giá:
- Rửa vết thương ngay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy khoảng 15 phút. Đây là bước WHO coi là rất quan trọng, làm càng sớm càng tốt.
- Sát trùng bằng cồn hoặc dung dịch sát khuẩn có sẵn sau khi rửa.
- Không đắp lá, không băng kín, không khâu tại nhà.
- Đi tới cơ sở y tế hoặc điểm tiêm chủng để được tư vấn tiêm vắc-xin phòng dại, và huyết thanh nếu cần. Đừng chờ xem con chó có ốm không rồi mới đi.
- Ghi lại thông tin con chó: chó nhà ai, đã tiêm phòng chưa. Chó có chủ thì báo chủ theo dõi chó.
Bệnh dại khi đã phát bệnh gần như luôn tử vong, nhưng phòng được hoàn toàn nếu xử lý vết thương và tiêm đúng, đủ, kịp thời. Đó là lý do không có vết cắn nào là "nhỏ quá, không cần đi".
Dạy trẻ: "đứng như cái cây"
Trẻ em hay bị chó cắn vào mặt, đầu vì chiều cao ngang tầm. Nhiều chương trình phòng chó cắn cho trẻ dạy một hình ảnh dễ nhớ: đứng như cái cây — đứng im, tay ôm sát người như cành, mắt nhìn xuống chân như rễ, đếm thầm cho tới khi chó đi hoặc người lớn tới. Nếu bị ngã: cuộn tròn như hòn đá, tay ôm gáy.
- Không chạy lại gần, không vuốt ve chó lạ.
- Không chọc chó đang ăn, đang ngủ, đang chăm con.
- Hỏi chủ trước khi chạm vào chó nhà người khác.
- Bị chó cắn, cào dù nhỏ cũng phải báo bố mẹ.
Chó nhà hàng xóm hay lao ra: nói chuyện với chủ
Nhiều vụ chó cắn ở Việt Nam là chó có chủ, thả ra cổng, ra ngõ. Một lời nhắc nhẹ nhàng với chủ nhà thường hiệu quả hơn tranh cãi: chó lao ra lúc nào, đã suýt cắn ai. Nếu không được, báo tổ dân phố hoặc công an xã, phường. Nuôi chó mà để chó ra nơi công cộng không xích, không rọ mõm là vi phạm quy định về quản lý vật nuôi.
Việc làm được ngay và học thêm ở đâu
- Đổi đường nếu biết đoạn nào có chó thả rông hung dữ; báo tổ dân phố, ủy ban xã, phường để nhắc chủ nuôi.
- Mang theo ô hoặc túi khi đi bộ ở khu nhiều chó thả rông — vừa che nắng mưa, vừa làm vật cản.
- Lưu địa chỉ điểm tiêm phòng dại gần nhà (trung tâm y tế, trung tâm kiểm soát bệnh tật tỉnh, thành).
- Học lớp sơ cứu của Hội Chữ thập đỏ địa phương để biết xử lý vết thương, cầm máu.
- Nếu nuôi chó: tiêm phòng dại cho chó hằng năm, giữ chó trong nhà, rọ mõm và xích khi ra đường theo quy định.
- Chuyện bị đàn chó bám theo khi chạy bộ, đạp xe có bài riêng trong danh mục này.
Câu hỏi thường gặp
Bị chó đuổi có nên chạy không?
Không nên. Chó chạy nhanh hơn người và vật chạy đi kích thích chó đuổi theo. Hãy dừng lại, đứng nghiêng người, không nhìn vào mắt chó, nói giọng trầm rồi lùi chậm khi chó bớt căng.
Có nên nhìn thẳng vào mắt chó không?
Không nên nhìn chằm chằm vào mắt chó lạ đang căng thẳng, vì với nhiều con chó đó là dấu hiệu thách thức. Nhìn vào thân hoặc chân để vẫn quan sát được mà không khiêu khích.
Bị chó cắn phải làm gì đầu tiên?
Rửa vết thương ngay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy khoảng 15 phút, sát trùng, rồi đến cơ sở y tế để được tư vấn tiêm phòng dại. Không đắp lá, không băng kín, không chờ theo dõi con chó rồi mới đi.
Bị chó nhà cắn nhẹ có cần tiêm phòng dại không?
Cần đến cơ sở y tế để được đánh giá; nhân viên y tế sẽ quyết định có tiêm và tiêm thế nào dựa trên vết thương và tình trạng con chó. Bệnh dại đã phát thì gần như luôn tử vong, nên không tự bỏ qua vết cắn nào.
Dạy trẻ gặp chó dữ thế nào?
Dạy trẻ "đứng như cái cây": đứng im, tay ôm sát người, mắt nhìn xuống, đếm thầm chờ người lớn. Nếu bị ngã thì cuộn tròn, tay ôm gáy. Không chạy, không la hét, không vuốt ve chó lạ.
